Zoeken in deze blog

dinsdag 31 augustus 2010

Dagelijks nieuws

Als Il fatto quotidiano in Italië kan, zou er dan ook zoiets in Nederland kunnen? Of is de behoefte aan onafhankelijke nieuwsgaring hier nog niet zo groot?
Il fatto quotidiano is, als ik de Volkskrant van 31 augustus (p. 43) begrijp, net zo georganiseerd als De Groene Amsterdammer: de krant bezit zichzelf. Geen aandelen in handen van bedrijven die nog andere belangen hebben dan het maken van een goede krant.
Ik wens hen en mij en andere belangstellende lezers en schrijvers toe dat dit zo blijft.

maandag 30 augustus 2010

Het boek van de kinderen 2

Ik heb het uit. Het is indrukwekkend. Of dat ondanks of dankzij de droge stijl, de zeer afstandelijke verteller is, daar moest ik over peinzen. Het moet wel dankzij zijn - anders  was ik uiteindelijk toch niet gegrepen door dit verhaal, of deze uiterst goed samenhangende verzameling van verhalen, want het is werkelijk een caleidoscoop.
Wat een toeval dat ik net de musea in Diksmuide en Ieper had bezocht toen ik aan het laatste deel ('Lood') toekwam.
Hoogtepunt van ontroering, wat mij betreft: p. 740-741. En dat werkt juist door de uitgebeende stijl.

Ik zou er nog meer over willen schrijven, maar moet nu ophouden.

De vrije pers

Groot stuk in de Volkskrant van 4 mei van Ad van Liempt, over de persvrijheid die opnieuw gevaar zou lopen. De pers, 'controleur van de macht en waakhond van de democratie', bedreigd door commercie en breideling.

Grote woorden.
Jammer dat hij het niet heeft over luie journalisten, over journalisten die vrijwillig achter een ideologie aanhollen.
En 'er kon geen enkele Nederlandse journalist doordringen tot de enclave Srebrenica'.
Dat is waar.
Maar waar bleef die soldaat met z'n mobieltje, of z'n notitieboekje of fototoestelletje?
Soms bedrijven niet-journalisten ook heel verdienstelijk journalistiek, zie 'Neda', Iran, en vele andere gevallen. Maar die soldaten - keken ze echt allemaal de andere kant op?

Muziek en de resonans

Vandaag hoorde ik 11:45 of iets later over radio 4 een prachtig koorwerk. Dat raakte me nou helemaal. Bij nazoeken bleek het Triodion van Arvo Pärt of een stuk daaruit. Dat wil ik vaker horen.

Wat is dat toch. Sommige muziek laat me koud, andere raakt me tot in mijn ziel. (Ja, daarover een andere keer, geest en ziel, lichaam en geest, lichaam en ziel.)
Het lijkt op resonans, maar dan niet zoals die ene snaar van mijn piano steeds blijft doorklinken. Hoewel, misschien toch wel. Mijn ziel (whatever) resoneert op sommige muziek. Alleen betreft het niet een demper die niet werkt, maar een patroon dat in beweging wordt gebracht. Die demper is kapot, mijn ziel, of geest, niet. Die lijkt te wachten op bepaalde akkoorden, akkoordenschema's, klanken, ritme's. Zoals een sleutel in een slot past en een deur opent, zo opent die muziek een luik in mijn geest. Of ziel.

Melkheimwee

Melkpak2_5cm100dpi

Merkwaardig pak melk van Super de Boer. Het is van karton, zoals vrijwel alle melk tegenwoordig verpakt is, maar op dat pak is aan twee kanten een fles melk afgebeeld zoals die vroeger in de winkels te vinden was.
Heimwee van de supermarkt? Verwijzing naar vroeger-was-alles-beter-dus-zal-deze-melk-ook-wel-heel-goed-zijn?
Typisch.

Doeldenken

Over de wespspin, in Wikipedia wespspin:
' Bij deze soort wordt het mannetje na de paring vrijwel altijd ingesponnen en later opgegeten door het vrouwtje. Het mannetje heeft na de paring geen functie meer, zijn sperma is immers opgebruikt. Bovendien dient hij het vrouwtje tot voeding, wat de ontwikkeling van zijn nageslacht ten goede komt. '
Dit is een gaaf voorbeeld van doeldenken. Nee, niet doemdenken, ondanks het lot van de man, maar doeldenken: elke handeling zou een rationeel te beredeneren doel moeten hebben.
De wespspinnenman wordt opgegeten omdat zijn bestaan geen zin meer heeft. ' Zijn sperma is immers opgebruikt. ' En vrouwlief heeft nog een hapje extra ook. Wat handig!
Waarom gebeurt dat bij verreweg de meeste andere beestensoorten eigenlijk niet?
Geplaatst op 7-6-10

Het boek van de kinderen 1

Prikkelende recensies maakten nieuwsgierig. Het dikke boek ligt op mijn nachtkastje. De eerste pagina's heb ik gelezen. Maar het trekt nog niet.

Dat hoeft nog geen afwijzing te worden. Ook met Dans, dans, dans van Haruki Murakami had ik dat, tot ik na ongeveer vijftig bladzijden ineens toch gegrepen werd. Al vind ik het nog steeds moeilijk om onder woorden te brengen waardoor dan wel. Misschien de onpeilbare onbestemdheid van de hoofdpersoon, een soort man zonder eigenschappen? De mistroostigheid? Mist?
Het boek van de kinderen begint als een negentiende-eeuwse roman. Langzaam, uitgebedreid, met een alles regisserende, alleswetende afstandelijke verteller, een geduldige boekstaver.
Het is nu laat. Half twee 's nacht geweest. Ik weet al dat ik er vannacht niet veel verder in kom. En ik weet ook al dat ik het niet mee naar IJsland neem. Veel te zwaar.

Lederen bekleding

Ja, nog zoiets.
Ik heb een leren jas en een leren zadel op mijn fiets, en in de stoelen van mijn auto is leer verwerkt - en kunstleer, en om het stuur zit ook leer.
Maar in de showroom heeft de auto lederen bekleding en het rijwiel een lederen zadel. Van eersteklas leder.
Als ik lederen zie, weet ik dat iemand me iets wil verkopen.

Wie staat er achter?

Vandaag in één ruk De gekwelde man van Henning Mankell uitgelezen. Afgaande op wat ik hoorde dacht ik dat Wallander de gekwelde man zou zijn, maar dat bleek anders. Dat wil niet zeggen dat Kurt Wallander niet als gekwelde man zou kunnen worden gekenschetst. Twee gekwelde mannen dus (minstens). 
Zoals vaker met speurdersverhalen stoorde ik me eerst aan de afstandelijke verteller, maar allengs heb ik me laten inpakken door zowel de plot als de ouderdomsklachten van Wallander. Het wordt een race tegen de klok: speelt Kurt Wallander het nog klaar om te ontdekken wie Louise heeft vermoord en wat er met Hakan is gebeurd, voor hij defintief zijn geheugen kwijtraakt.
Magistrale plot! Er komt steeds iets bij. Er staat altijd iemand achter iemand, zegt een personage halverwege (of zoiets). Dat houdt de spanning er wel in, en heel goed.
Maar Kurt Wallanders angst voor ouderdom en (vooral) geheugenverlies is aangrijpend, zijn perikelen met oude liefdes, zijn dochter, zijn kleindochter evenzo.
Ik las het verhaal uit op het terras van Kraantje Lek, na de Letterenloop. Heerlijk broeierig weer, maar toch niet meer te warm, zo nu en dan viel er al een zomerse motregen.
Een goed moment.

Geest en ziel 1

Zouden we geen ziel hebben?
Wat is een ziel eigenlijk? Van een fles is het duidelijk, maar van mijzelf?
Begrippen kun je soms het best beschrijven door het tegendeel erbij te halen. Geest en lichaam, ziel en...
Als je de ziel van een fles er aftikt, stroomt de inhoud er uit. Over blijft het kadaver van de fles, met lelijk scherpe kartels aan de onderkant. Soms gebruikt als wapen.
Gelovigen denken dat je ziel het lichaam verlaat, na je dood.
Zou ziel een poëtisch woord voor leven zijn? Ziel en zielloos, leven en dood.
'De ziel is er uit.' Dan is het meer het eigene, het wezenlijke van iets, dat het onderscheidt van iets anders. Dan is ziel wezen.
Wie stelt vast wat het eigene is? Stellen andere vast wat mijn ziel is?
Geest is duidelijker, dat zit in mijn hersenen, is wat ik denk, voel, wil. Ga ik dood, dan is het over met mijn geest. Dan laat ik de geest. Die verdwijnt ook niet klapwiekend naar het paradijs.
Een moeilijk stuk is voer voor de geest.
Maar mooie muziek ook? Of raakt die me in mijn ziel?
Waarachtig, de ziel als de kern, het eigene van mijn geest.
Moet ik nog eens over nadenken.