Een dutje

Kun je zeggen dat een boek gezellig is? 

Eigenlijk niet, maar wel als je bedoelt dat het samenlezen, voorlezen, van zo'n boek gezelligheid tussen mensen kan opleveren.

'Doe nou toch eens gezellig!' Nee, dat levert geen gezelligheid op, net zomin als een kleedje op tafel van zichzelf gezellig is, of een lampje, of een glas bier.

 

Maar denk je dat je knus met kind of kleinkind op kleuterleeftijd op schoot toe bent aan een gezellige voorleessessie, dan is Beer doet een dutje beslist een aanbevelenswaardig boek. 

Het verhaal doet een beetje denken aan die kleine mol die wou weten wie er op zijn hoofd gepoept had:

(Voor wie dit boek niet kent: Vom kleinen Maulwurf, der wissen wollte, wer ihm auf den Kopf gemacht hat, 1989, in 1990 in vertaling verschenen en daarna nog minimaal 40 keer herdrukt en nog steeds te koop.)

 

Beer wil een dutje doen, maar wordt wakker van allerlei dierengeluiden. Een voor een vraagt hij ze stil te zijn, maar als het eindelijk zo ver is, mist hij er een: tjiep tjiep tjiep tjiep, precies het eerste geluid dat hem wekte.

 

Toen Beer in zijn bedje bijna sliep

hoorde hij iemand die keihard riep

Beer ging zitten en keek rond.

Hij zag een muisje op de grond.

'Zit jij zo te tjiepen, jongeman?

Is het jouw schuld dat ik niet slapen kan?' 

 

'O nee,' zei de muis, 'ik zeg geen "tjiep '.

Als ik iets zeg, dan hoor je...' 

 

Dit stapelrijm is in al zijn eenvoud goed genoeg (let ook op bedje en iemand), maar het zijn vooral de prachtige illustraties van een en dezelfde Emily Gravett, van wie al eerder werk in het Nederlands verscheen, die 't 'm doen. Het is trouwens een stapelrijm in tekst en beeld!

We vergeven het Lemniscaat dat de mus tjiep roept en niet tjielp, en we vergeven het Emily Gravett dat de tjilpende mus ongeveer de kleuren van een kanarie heeft en dat een pad geen kwaak zegt. (Misschien stond er frog in het origineel, dan treft vertaler Steven Blaas een beetje blaam, omdat pad beter rijmt op lelieblad en nat.)

Benieuwd wie het eerst in de gaten krijgt dat het kanariemusje al die tijd op het hoofd van Beer zit, voorlezer of voorgelezene.

 

Humor... Als Beer eindelijk slaapt, maakt hij zelf een vreselijk lawaai (RONK RONK RONK). 

Speciaal zijn ook het colofon, de gebruikelijke tekst is gevat in z z z Z z boven het vignet van slapende Beer, en de blauwe tekeningen op de schutbladen.

En als het even meezit, gaat de bofkont die dit voorgelezen krijgt zelf lekker slapen.

 

 

Gavett, Emily. Beer doet een dutje. Lemniscaat, 2025. ISBN 978 90 477 1822 2, 32 p. Oorspr.: Bear's Nap, 2025.   

Op pad met de boswachter

Peter Wohlleben is geen BN-er, maar wel een Bekende Duitser, ofwel een Promi, wat de Duitse term is voor een van radio tv enzovoort bekende persoon. Naast tientallen boeken maakt hij films en podcasts en hij werd vooral bekend door zijn boek Das geheime Leben der Bäume (2015), dat veel werd vertaald, waaronder in het Nederlands als Het verborgen leven van bomen (2016), ondertitel Wat ze voelen, hoe ze communiceren - ontdekkingen uit een onbekende wereld. Het idee: bomen zijn voortdurend met elkaar 'in gesprek' door hun fijnvertakte wortelnetwerken. En daaruit vloeien inzichten voort over bosbeheer, beschreven in genoemde boeken, films en podcasts.

Over wat er onder de grond allemaal leeft en woelt valt veel te vertellen, het relatief prille onderzoek daarnaar valt enigszins buiten het bereik van dit blog, maar niet de wijze waarop erover wordt geschreven.

 

Tot nu toe verscheen er in het Nederlands weinig voor kinderen van deze Promi, maar met Ga je mee naar buiten? Op ontdekkingsreis door tuin en stad produceerde Ploegsma een onvervalst kinderboek, in die zin dat het toegankelijk is voor lezers van 9+ en op bijna iedere pagina zo'n beestje met Disney-oogjes voorkomt waarvan men kennelijk (in navolging van genoemd filmbedrijf) vermoedt dat het kinderen aanspreekt.

of of

Zoiets dus. 

Schade, zou je haast op zijn Duits zeggen, want iedereen weet hoe een kat of een wasbeer eruit ziet en wat die laatste betreft staat er op p. 22-23 een wat realistischer afbeelding, van een jonge wasbeer.

 

Wat doen wasberen in dit boek? Nou, in tuin en stad zijn ze nog erg zeldzaam, maar in de Europese bossen komen ze voor sinds ze in de jaren '30 voor de jacht werden uitgezet.

En dit boek neemt ons mee op een speurtocht naar natuur in tuin en stad maar met die stad ook de natuur om de stad heen. En net als vossen verschijnen wasberen wel eens aan de rafelranden van steden en dorpen, op zoek naar voedsel. Althans, in Duitsland, en dit is de enige plek waar merkbaar werd dat dit een oorspronkelijk Duits boek is.

 

Dat en veel meer staat in dit zeer toegankelijk en levendig geschreven boek, soepel vertaald door Martine Letterie. Het biedt een excursie in delen, met veel tips om zelf aan de gang te gaan. Zie de inhoudsopgave:

 

Die tips gaan soms wat ver. Zie bijvoorbeeld p. 102-103. Daar stelt de verteller aan de jonge lezer voor om in plaats van een schutting een heg aan te planten. Uitstekend idee, maar hoe je je ouders ervan overtuigt om maar even naar een kwekerij te gaan en daar het een en ander aan struiken uit toe zoeken, dat staat er niet in. En niet eens de meest gangbare struiken, zoals coniferen, maar struiken met 'vruchten die mensen en dieren lekker vinden', zoals aalbes, framboos, kornoelje, krent, duindoorn en 'hazelnootstruiken'. Beste ouders, dat wordt wel even de portemonnee trekken...

En het kweken van slijmzwammen (p. 92-95) is ook niet mis. Daar wordt trouwens ook een tip gegeven die ook elders in het boek voorkomt, namelijk iets 'quick motion' filmen. Dat is toch echt een duistere term. Uit de context valt te halen wat wordt bedoeld: of een reeks foto's of een film vanuit een vast standpunt die later tot een (sneller) filmpje wordt bewerkt. Zo kan je de groei van een kiemplantje of van een slijmzwam, processen die uren of dagen duren, in een filmpje zichtbaar maken. Niet eenvoudig!

 

Niettemin is Ga je mee naar buiten? een van de betere boeken voor kinderen die iets hebben met planten en beesten. 

 

  

Wohlleben, Peter. Ga je mee naar buiten? Op ontdekkingsreis door tuin en stad. Vertaald door Martine Letterie. Illustraties Stefanie Reich. Ploegsma, 2026. Oorspr.: Kommst du mit nach draussen?, 2021.   

Op jacht

Het online tijdschrift Phlizz bevat in de editie april 2026 een interessant vertoog, gedateerd op 1 april, door Franke Koksma over het vertalen van The Hunting of the Snark, die droom in ritme en rijm die op 1 april 1876 gepubliceerd werd door Lewis Carroll. 

Phlizz is een uitgave van het Lewis Carroll Genootschap. De harde kern van dit gezelschap beijverde zich jarenlang om een vertaling van dit wonderlijke gedicht, An Agony, in Eight Fits, en zou die vertaling bijna publiceren in 1977 toen er dat jaar ineens twee andere vertalingen verschenen, bijna tegelijkertijd: van Erdwin Spits, De Jacht op de Trek, en van Evert Geradts, De Jacht op de Strok.

Niet alleen daardoor kwam het vertaalproject op een lange baan, ook overleed veel later, in 2024, een van de gangmakers, Casper Schuckink Kool. Die hield zich nog steeds bezig met de jacht, schreef zelfs in 2022 nog een vertaalwedstrijd uit, zie hier. Of we dit konden vertalen:

 

I said it in Hebrew - I said it in Dutch - 

 I said it in German and Greek;

But I wholly forgot (and it vexes me much)

 That English is what you speak!

 

Inzendingen naar Casper Schuckink Kool. Helaas, dat kan dus niet meer.

In 2007 verscheen bij Polak & van Gennep nog een vertaling door Jan Kuijper, De jacht op de slaai.

 

Precies 150 jaar na verschijnen is er in Phlizz april 2026 weer aandacht voor de jacht. Franke Koksma vergelijkt onder meer enkele vertalingen van andere fits - en biedt ook een vertaling van dat laatste vers, want hij hoorde tot de mensen die aan Caspers oproep gehoor gaven. En er komt weer een nieuwe vertaling aan: Robbert-Jan Henkes, De klopjacht op de sneer. Naar verwachting komt dat boek uit in juli, bij Van Oorschot. We zien er naar uit.

 

Intussen bevat Phlizz natuurlijk meer dan deze bijdrage over de jacht op de beste vertaling, maar die springt er wel uit. 

Plus, voor wie na 6 juni 2026 naar New York reist, de tip om vooral de tentoonstelling 'Another Wonderland' te gaan zien, in het Museum of the City of New York.

 

The exhibition celebrates the rescue and decades-long restoration of Alice Of Wonderland Visiting New York, a major New Deal–era mural cycle created for the children’s ward at Gouverneur Hospital between 1938 and 1940.  Commissioned through the Works Progress Administration’s Federal Art Project, the sixteen-panel series reimagined Lewis Carroll’s beloved characters exploring 1930s New York City—from the subway and Brooklyn Bridge to Coney Island and Central Park—bringing color, fantasy, and joy to a space dedicated to healing. 

 

De maker van dat moois: Abram Charpanier. Het museum is te vinden op Fifth Avenue, zie de website.

 

 

Toen gebeurde het

Klinkt bekend? 

Het is een van de meest voorkomende zinnetjes in verhalen met een doorsneestijl, vooral in verhalen voor kinderen. Een zinnetje dat de verdwijnende aandacht terugroept. Niet gapen, blijf wakker, blijf luisteren! Of: blijf lezen. 

Het zinnetje moet wel een punt hebben. Want daarna valt er, als het goed is, een kleine, hopelijk verwachtingsvolle pauze.

Dus niet als in

 

En toen gebeurde het dat zij struikelden over een boomstronk, en door de schok schoot het giftige stuk appel uit haar keel.  

 

Dat lijkt op de quasibijbelse En het geschiedde ... Maar zoals in 

 

Toen gebeurde het. De cirkel die de rotonde moest voorstellen dijde plotseling uit.

 

Citaat 1 komt uit een knullige versie van 'Sneeuwwitje' (grimmstories.com, een vreemde website zonder bron of verantwoording), en citaat 2 uit een roman van een tot nu toe veel geprezen auteur, Benny Lindelauf. 

 

Daaruit iets meer citaat:

 

Leerlingen kon je het best beschouwen als niet te snuggere honden. Je corrigeerde het slechte gedrag, beloonde het goede. Walter pakte zijn blocnote, legde hem op zijn knieën en tekende de rotonde na. Visuele informatie bleef beter hangen dan verbale of schriftelijke. 

Toen gebeurde het. De cirkel die de rotonde moest voorstellen dijde plotseling uit. In eerste instantie weet hij het aan lijn 9 die hier langskwam, oude rails die een iets te krappe bocht maakten waar de tram schokkend doorheen trok, maar toen hij in zijn achteruitkijkspiegel keek zag hij dat de trambaan leeg was. Toen pas realiseerde hij zich dat het door zijn been kwam. Het zoemde. Zo voelde dat. Het zoemde als een mobiel in de trilstand.

 

We zijn aan het lezen in Het licht tussen onze vingers van Benny Lindelauf.

Inderdaad was de aandacht aan het verslappen. Een veeg teken. 

En dat terwijl het verhaal opent met een in cursieve letters gedrukte episode waarin een man ondersteboven in een eik hangt, met een jonge vogel in zijn armen. De man weet niet hoe hij daar terecht is gekomen. 

In romein (gewone letters) begint dan een anonieme verteller over de wederwaardigheden van ene Walter, rij-instructeur, met een mankement aan zijn rechterbeen dat tot een bijna-ongeluk leidt en, zo wordt al snel duidelijk, autistische trekjes. Vaste waarden: zijn Subaru en de oude hond Montgomery. Gaap.

 

Toen gebeurde het.

 

Daar haakte ik af. Moest ik zo bij de les gehouden worden? Had ik nog wel zin om door te lezen? Het werd bladeren, om daar achter te komen.

Sowieso al een zwaktebod, zo'n begin met een vooruitblik naar een spannende dan wel dramatische episode. Alsof je meteen wil weten hoe het afloopt met die ondersteboven hangende man en alleen daarom zou willen doorlezen. Geef me dan maar zo'n begin:

Call me Ishmael. Some years ago — never mind how long precisely — having little or no money in my purse, and nothing particular to interest me on shore, I thought I would sail about a little and see the watery part of the world. It is a way I have of driving off the spleen and regulating the circulation. 

 

Dat is van Herman Melville, de bekende start van Moby Dick. Ja, die vestigt de aandacht op de verteller. Waarom zou je niet mogen weten wie het verhaal vertelt? Net als in dit beroemde begin:

 

Ik ben makelaar in koffie, en woon op de Lauriergracht, nr. 37. Het is mijn gewoonte niet romans te schrijven of zulke dingen, en het heeft dan ook lang geduurd voor ik er toe overging een paar riem papier extra te bestellen, en het werk aan te vangen dat gij, lieve lezer, zo-even in de hand hebt genomen, en dat ge lezen moet als ge makelaar in koffie zijt, of als ge wat anders zijt. 

 

De spelling is wat aangepast, maar de meeste lezers, zeker wat oudere lezers, zullen wel weten dat zo het eerste hoofdstuk van Max Havelaar begint.

 

Bladeren dus. En teruglezen, en weer verder lezen. Gaandeweg wordt duidelijk dat die Walter deel uitmaakt van een gezin waarin veel mis is gegaan. Zoon vermist in de bergen, dochter met eet- en andere stoornissen, heel lastig (en droevig, denkt de lezer). En die Walter houdt graag vast aan bekende patronen. 

Als zijn been die rare onwillekeurige bewegingen houdt, waardoor hij een half jaar rust moet houden (het is lastig rijles geven met zo'n been), vertelt hij dat niet aan zijn vrouw Nettie. Hij gaat vrijwilligerswerk doen bij een opvangcentrum voor ooievaars, maar doet net alsof hij naar zijn werk gaat. Hij neemt de mobiel van zijn zoon over en ontdekt dat die rare contacten had met veel berichten met piemels - maar ook daarover praat hij niet. Ze praten sowieso niet veel, die Nettie en Walter. Door die mobiele telefoon komt hij in dat opvangcentrum ook nog eens in de problemen doordat een ongure stagiaire ontdekt dat hij met die contacten van zijn zoon in de weer is en hem ermee chanteert - en opnieuw, hij houdt het allemaal voor zich. De buurt waarin ze wonen wordt gerenoveerd, ze moeten op termijn hun huis uit, maar Walter schuift alles voor zich uit, al wordt het ene na het andere huis ontruimd.

Niet vreemd dat dit leidt tot crises. 

Tekenend is wat Walter zegt als Nettie (eindelijk) heeft ontdekt dat hij al drie maanden geen rijles heeft gegeven.

 

'Ik belde de rijschool,' zei ze. Ze keek hem aan. 'Ze zeiden dat je al drie maanden geen les meer hebt gegeven.'

Hij wilde haar hand pakken, maar ze trok hem terug. Het was geen boos gebaar, eerder een golf die tot de rand van het strand was gespoeld en nu niet anders meer kon dan zich terugtrekken.

'Ik wilde je niet ongerust maken,' zei hij. 'Het is niets ernstigs. Het stelt niks voor en is al over.' 

 

Ammehoela, denk je dan als lezer, inmiddels aanbeland op p. 133.

En dat wordt alleen maar erger. Onenigheid, o.a. over de buurt, een onafwendbare scheiding, gedoe in het ooievaar-opvangcentrum en tussendoor nog meer vooruitblikken op Walter ondersteboven in de boom, en uiteindelijk de verlossing. Hij wordt ontdekt en uit die boom gehaald en naar het ziekenhuis gebracht. 

 

Ze kijken naar de man die omlaag is getakeld, die in de ambulance wordt geschoven. Ze kijken naar de ambulance die hobbelend over het  bospad wegrijdt, praten met de politieman ter plaatse. Ze laten hun gegevens achter. Dan lopen ze terug, de vogelaars, allebei een beetje rillerig, en ze vraagt: 'Hing er nou écht een man ondersteboven in een eik die vroeg: "Vraag eens hoeveel kinderen ik heb?"'

 

De verkeerde plaatsing van het vraagteken is authentiek.

Einde verhaal? Nee, er is nog een soort vervolg. Jammer, want het zou een mooi treurig einde zijn geweest van een tergend somber verhaal.

 

De operatie duurde vier uur. Toen hij uit de narcose kwam, stond de chirurg voor hem, een jonge man met bolle wangen, hij leek eerder een bakker in opleiding dan arts. Hij zei dat alles 'puik was gegaan'.

 

Nettie kwam één keer langs en stuurde bloemen. Dochter Filippa kwam langs, verrassing, met appels.

 

En hoewel haar polsen nog steeds aan de dunne kant waren, kon je ze geen satéprikkers meer noemen,

 

Enfin, dit verhaal loopt niet echt af. Dit is de laatste alinea, afsluiting van een ritje naar zijn oude straat:

 

Toen ze terugkwamen en hij Montgomery had ingeladen bleef hij een moment bij de Subaru staan. Terwijl er een weifelende regen begon te vallen, tuurde hij naar zijn autosleutels, voelde het gewicht ervan in zijn hand. Hij bekeek de miezerregen die spatjes maakte op de voorruit van de Subaru, geen spatje was hetzelfde. Het had een handschrift kunnen zijn, dacht Walter. Hij staarde naar de spatjes op de ruit, een stokoud handschrift dat ernaar verlangde ontcijferd te worden, het vroeg alleen de aandacht van iemand, een enkel iemand, een regenlezer, een spatontcijferaar, en alle geheimen van de wereld zouden erin te lezen zijn.

Onder de indruk? Ren naar bibliotheek of boekwinkel.

Doe mij zijn andere werk maar. Zie bijvoorbeeld Hele verhalen voor een halve soldaat.

 

 

Lindelauf, Benny. Het licht tussen onze vingers. Querido, 2026. ISBN 978 90 253 2083 6, 174 p.  

Citaat van de maand (of week)

De ironisering waarvan Wallace last heeft, is dat continue commentaar op wat je doet en wat je zegt, hoe je bent en hoe je wilt zijn et cetera, et cetera ad infinitum. Het is de last van een topzwaar zelfbewustzijn, een geobsedeerd, zeg maar gerust narcistisch brein dat zichzelf geen moment uit het oog verliest.

Het Ik wordt zo een cipier die het Zelf permanent bewaakt. Tegenwoordig bestaan daar hele penitentiaire instellingen voor, ze hebben digitale namen als Instagram, Facebook, TikTok, LinkedIn, Snapchat, Bluesky, X, maar ook in Wallace’ tijd was het al benauwd genoeg in die kruipruimte tussen Ik en Mijzelf.

 

En:

 

Wie oprecht wil zijn, kan het niet meer worden. 

 

Uit het opstel 'Eerlijke eenvoud' van P.F. Thomèse, in de Volkskrant 4-4-2026, katern 'Boeken'. 

 

Wie er even niets van snapt, kan het best het hele opstel lezen. Daarvoor moet je waarschijnlijk wel abonnee zijn of worden van de Volkskrant, maar wellicht is het voor niet-abonnees voor één keer gratis. 

De plaat van Fien Jorissen die boven het opstel staat, is mooi maar verduidelijkt niets - tot je het opstel leest.

Hints: zie het al in 1998 verschenen opstel ‘E unibus pluram – Television and U.S. Fiction’ (1993), opgenomen in de essaybundel A Supposedly Fun Thing I’ll Never Do Again – Essays and Arguments (1997) van David Foster Wallace, en 'Un coeur simple' van Gustave Flaubert.

Internationale Kinderboekendag

Die begon zo:

 

Since 1967, on or around Hans Christian Andersen's birthday, 2 April, International Children's Book Day (ICBD) is celebrated to inspire a love of reading and to call attention to children's books.

 

Ieder jaar neemt een nationale sectie van de International Board on Books for Young people (IBBY) op zich om hiervoor een poster te maken. Of, zoals IBBY het formuleert:

 

Each year a different National Section of IBBY has the opportunity to be the international sponsor of ICBD. It decides upon a theme and invites a prominent author from the host country to write a message to the children of the world and a well-known illustrator to design a poster. 

 

Veel aandacht krijgt die Internationale Kinderboekendag niet in onze streken, ook al deden en doen de Nederlandse en Vlaamse IBBY-secties hun best. De Nederlandse sectie was vorig jaar aan de beurt.

Dit jaar was de beurt aan de sectie van Cyprus. Thema:  'Plant stories and the world will bloom!'. Een mooi staaltje hoopvol denken...

 

 

 

 

 

PS. Internationale Kinderboekendag was wél de dag dat veel kinderen in Nederlandse asielzoekerscentra het mooie boek Dit boek is voor jou in hun eigen taal cadeau kregen.

Verouderde boeken

Zomaar een citaatje uit NRC 30-3-2026, uit een artikel over iemand die kinderen helpt met leren lezen en een schoolbibliotheek beheert. Ze (natuurlijk, een ze...)

 

heeft zes scholen voor speciaal onderwijs in Rotterdam onder haar hoede. Ze helpt onder meer om hun bibliotheek actueel en gevarieerd te houden. Wijzend naar een aantal lege planken: „Vorig jaar hebben we een heleboel boeken weggedaan die verouderd waren.” Nu helpt ze de collectie weer aan te vullen. 

 

En dat is prima hoor. Maar een echt goed verteld verhaal raakt nooit verouderd. Hooguit wordt het door veranderde spellingsregels en veranderd vocabulaire lastiger om te lezen. Maar lastig om te lezen is niet hetzelfde als verouderd.

Het toont hoeveel verhalen (het gaat vrijwel altijd over verhalen, romans, haast nooit over dichtbundels) er dusdanig middelmatig (doorsnee, voorspelbaar) zijn dat ze kennelijk worden ervaren als 'verouderd'. Sommige non-fictie kan uiteraard ook verouderd raken, althans, achterhaald. Hoewel Oom Jan leert zijn neefje schaken, van grootmeester Max Euwe, verschenen in 1936, nog altijd verkrijgbaar is. En leesbaar. Als je maar wil leren schaken.

 

Het artikel (niet het citaat) toont ook hoe lastig het is om boeken te kiezen voor kinderen van 8+ die hulp nodig hebben om te leren lezen.

Nog een citaat:

 

Wat lastig is: veel boeken voor beginnende lezers zijn gericht op kinderen van zes jaar. Maar stel je voor dat je acht of negen bent, dan vind je daar niks aan. Het is heel fijn dat de bibliotheek ons kan ondersteunen bij het zoeken van boeken die wel aansluiten bij hun belevingswereld.

 

En warempel, dat helpt. Niet iedereen heeft het doorzettingsvermogen om Nederlands te leren lezen met hulp van boeken die voor een heel andere leeftijd zijn geschreven. Hossein Farahani ofwel Kader Abdolah, ja, die leerde het op zijn vijfendertigste door kinderboeken van Annie M.G. Schmidt te lezen. Hij heeft haar ervoor gehuldigd. Maar niet iedere achtjarige is dat vermogen gegeven.

 

Overigens kunnen boeken natuurlijk slijten. Ook een vorm van 'veroudering'. Een goede beheerder van een schoolbibliotheek vervangt kapotgelezen boeken door nieuwere versies van dezelfde titel. Zodat er, pakweg, nog steeds titels als De brief voor de koning (1962) en Met de poppen gooien (1975) te vinden zijn. Die zijn niet verouderd. Want een echt goed verteld verhaal raakt nooit verouderd. Dat is vaak een kwestie van stijl.

Van ding naar mens

Een wonderlijk prentenboek.

 

Alleen in het colofon staan in heel kleine lettertjes, nog slechter leesbaar dan sommige tekstjes in de voorafgaande bladzijden, de volledige namen van de makers: Jacques Maes en Lise Braeckens. Op cover en titelpagina prijken ze als Jacques & Lise, hun handelsnaam, en hun website toont naast een vrolijke foto een flinke lijst bekroningen. 

Kom, we pakken de etiologie, het verhaal over het ontstaan van alles, eens heel anders aan, zoiets moeten ze gedacht hebben. 

 

 

 

In het begin zweefden er miljarden piepkleine stukjes plastic in het water, afkomstig van 'verpakkingen, autobanden en zelfs sommige kledij'. Die klonterden samen en op zeker moment kroop zo'n klonter ('sarculum plasticum') aan land. 

 

Het aantal soorten breidde zich snel uit, het wordt een complexe samenleving inclusief depressies en

 

Ze dromen van iets anders en vinden het leven uit.

 

Maar al gauw blijkt dat 'het Leven zich razendsnel vermenigvuldigt' en soms Dingen kapotmaakt, 'de situatie wordt onleefbaar' en dus 

 

Tijd om alles op te ruimen.

 

Eindelijk rust. Maar nu gaan de Dingen elkáár te lijf en dat leidt tot een 'allesvernietigend gevecht en het 'einde der Dingen'. 

 

Het Leven brokkelt verder af.

 

Dat was dus opruimen zoals de mensheid dat tegenwoordig ook graag doet: gewoon de rommel overboord gooien. Maar afijn:

 

Ergens op aarde, onder water, komen de microscopisch kleine, afgebrokkelde deeltjes weer samen.

 

Dat waren dus niet die Dingen maar het overboord gegooide Leven. Er 'ontstaat nieuw Leven' en dat kruipt, net als ooit dat Ding sarculum plasticum, 'uiteindelijk' aan land. Eerst nog in de vorm van een soort heremietkreeft, maar één pagina verder:

 

De geschiedenis zal nooit meer hetzelfde zijn.

 

Zeg dat, hoewel de sprong van kreeft naar mens (en schildpad) hier wel heel snel gaat.

Het mannetje krijgt na de pagina met colofon een vrouwtje en

 

 

 

Wordt ons hier weer iets met Dingen beloofd? Hm.

Eerst Dingen, dan Leven, dan mensen (ook leven). Wonderlijke volgorde, wel origineel en grappig maar op de een of andere manier ontbreekt een sterke innerlijke logica die verklaart hoe het een uit het ander zou moeten voorkomen. 

Het sterkst (en daarom afgebeeld) is nog het einde. Sterk is verder dat het verhaal begint en eindigt pal na en voor de schutpagina's, in een vrolijke, ietwat cartooneske stijl. Titelpagina (zie boven) en colofon zijn ergens in het verhaal geplaatst. Zou vaker moeten gebeuren! Afgekeken van wat in films gebruikelijk is? Daar krijg je vaak al een verhaalbegin voorgeschoteld voor de titel verschijnt.

 

 

 

Jacques & Lise (Maes, Jacques, en Lise ). De oorsprong der dingen. Pelckmans, 2026. ISBN  978 94 6234 859 2, 64 p.   

PS. De oorsprong der dingen stond april 2026 op het lijstje nominaties voor de Woutertje Pieterse Prijs. Het auteurskoppel werd (zoals alle genomineerden) geïnterviewd in De Taalstaat op 11-4-2026. Het vertelde dat het echt een gezamenlijke creatie is. Ideeën 'pingpongen' over en weer. De prijs ging evenwel niet naar hen maar nar Bart Moeyaert wegens Atman.

Citaat van de maand

Vanochtend wandelde ik langs een heg waar behoorlijk wat gekwetter uit kwam, het leek wel een luidspreker van takken. Zodra de beestjes mij opmerkten vlogen ze massaal uit. Het getjilp, gekwek en gefluit ging over in een zwaar geruis, alsof er een reusachtige dame met zware rokken voorbij schreed.
Ze streken verderop neer in een struik. Even was het stil, en toen begon de symfonie aan gefluit en getjilp van voren af aan.
Ik dacht aan alle jaren die ik onder een koptelefoon had doorgebracht.
Ik dacht aan alle rust die ik was misgelopen, juist doordat ik ernaar op zoek was.

 

Ellen Deckwitz, column NRC 24-3-2026, over de wereld die ze ontdekte zonder 'noicecancelling koptelefoon'. 

Lezen Centraal uitverkocht

Op 8 april 2026 vindt (of vond, als je dit later leest) het zoveelste symposium Lezen Centraal plaats. Opnieuw in Utrecht, in het Beatrix Theater. 

'Lezen is denken', is de titel. 

Is dat zo? Lezen zet je aan het denken, zelfs het boekenweekgeschenk van 2026, blijkt uit de recensies. Je kan immers geen recensie schrijven zonder te denken. Toch?

Maar of lezen hetzelfde is als denken, daarover mag nog wel eens nagedacht worden.

 

Uit de aankondigingen zou je kunnen afleiden dat organisator Stichting Lezen mensen heeft ingehuurd die goed zijn in reclameteksten.

Zo heet (heette) het bij voorbaat al een 'inspirerend en informatief congres'. Dat stel je doorgaans toch pas achteraf vast?

Onderwerp: 'over de laatste ontwikkelingen in het denken rond leesbevordering, met als centraal thema kritische geletterdheid: identiteit, burgerschap en digitale cultuur'.

 

De hoofdsprekers ('keynotes'):

- Maryanne Wolf (VS), internationaal expert op het gebied van lezen en het brein, is via een live verbinding aanwezig en laat zien waarom diep lezen essentieel is voor kritisch denken in een digitale wereld.
- Barend Last en Alexander Smit verbinden actuele ontwikkelingen rond leren, lezen en digitale cultuur aan vragen over kritisch denken, burgerschap en inclusie in onderwijs en bibliotheken.
- Sinan Çankaya, socioloog en schrijver, reflecteert op de rol van taal en verhalen in identiteit en maatschappelijke verhoudingen. 

 

Zie hier de rest van het programma, zolang de link werkt. Tickets kopen kon d.d. 25-3 niet meer, want uitverkocht. Best een prestatie, want de toegang was prijzig: € 200,- voor de vroegboekers, daarna € 240,-. 

Er werden heel handig 'tips voor financiering' gegeven voor eventuele declaratie van deelnamekosten.

 

Voor wie geen tijd, zin of geld had:

 

Kun je er niet bij zijn op 8 april? Tijdens Lezen Centraal worden de talkshows gestreamd op Springlezend Live. Kijk je mee vanuit de personeelskamer of tijdens een rustig moment thuis? Na afloop blijven de videoregistraties natuurlijk beschikbaar om terug te kijken.

 

'Kijk je mee vanuit de personeelskamer?' Best een goed idee. Met evaluatie, discussie en daarna met zijn allen uit eten voor een fractie van de niet-betaalde toegangsprijzen.

 

Vervolgens maar weer hopen dat deze bijscholing enige invloed heeft op de praktijk.