Nieuwe boeken

Ja, ik waagde me er toch weer eens heen: de halfjaarlijkse presentatie van nieuwe boeken voor de pers, georganiseerd door de CPNB. Voor de tweede keer in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Tussen de in cirkels opgestelde kasten met jeugdliteratuur, onderin, en kleiner dan ooit.



De CPNB doet nog steeds zijn best om dit evenement te verkopen als een hotspot: 'Vers voor de Pers is dé ontmoetingsplek waar pers en professionals uit het boekenvak elkaar op een informele manier kunnen ontmoeten en informatie uitwisselen. Uitgevers presenteren hun nieuw te verschijnen titels en speerpunten van het fonds aan de media en het boekenvak. '
Ik heb geen cijfers verzameld, maar ik kreeg de indruk dat er minder uitgeverijen dan ooit waren, en dat de locatie daarop berekend was.



Slim bekeken natuurlijk. Door die kinderboekencirkels leek het nog vol en druk. Denk de kasten weg en het hele gezelschap had in een klein zaaltje gepast.

Enfin, ik heb de neiging bedwongen om alle nieuwe titels te noteren, ook de nieuwe kinderboektitels, groette deze en gene, bekeek te hooi en te gras wat moois (ja, dat is er nog steeds) en verliet na twee uur het pand. De Nieuwjaarsborrel, die de CPNB ook nog aanbiedt, heb ik dus gemist.



Te hooi en te gras:
- viel me op dat De Harmonie zich weer vol op kinderboeken stort, met o.a. een heruitgave van werk (een 'ultieme selectie') van Karel Eykman, een van mijn eerste Leesgoed-redacteurs, en een heruitgave van De dagdromer van Ian McEwan, met tekeningen van Gijs Kast. (Oorspr. The Daydreamer, 1994, Ned. vert. 1995.)
- stond Clavis er met enkele mooie titels, en vertelde Philippe Werck me te hopen dat Rood als bloed van Salla Simukka een verkoopsucces wordt, en dat Clavis verhuist naar een oude abdij, Herkenrode. Van Salla Simukka zijn al enkele titels vertaald (ondergebracht in de categorie chicklit). Rood als bloed is de eerste van een Sneeuwwitje-trilogie. Die overigens helemaal niet over de sprookjes-Sneeuwwitje gaat, maar over een meisje dat Lumikki heet, ofwel Sneeuwwitje.
- stond Stichting Lezen er namens de Leescoalitie reclame te maken voor de campagne Vaders Voor Lezen.
 (de foto dateert uit 2013)

- toonde Uitgeverij Vantilt onder meer Vieze liedjes uit de 17e en 18e eeuw, samenstelling Annemieke Houben. Nee, geen kinderboek natuurlijk, althans officieel niet. Maar een creatieve docent Nederlands kan er zijn of haar voordeel mee doen. Weer eens iets anders dan Vondel. Mijn helaas te vroeg overleden oud-Leesgoed-redacteur Jan Smeekens zou ervan gesmuld hebben.
- toonde De Eenhoorn onder meer een prentenboek met een gedicht van Pablo Neruda, illustraties Elena Odriozola, vertaler niet vermeld, en een jubileumdichtbundel van Geert De Kockere met werk van 25 illustratoren. Zijn eerste dichtbundel (Vingers in de jam) verscheen 25 jaar geleden, vandaar.


- is er van Rindert Kromhout bij Leopold een vervolg op Soldaten huilen niet. (Had ik moeten weten.)
- lag er bij Querido een stapel van Dirk Weber, De goochelaar, de geit en ik:


- en lag er een enorme stapel bij Lemniscaat van Hotel de grote L van Sjoerd Kuyper.


Ik kreeg er een mee, dus volgt hier binnenkort een recensie.

Tromgeroffel en gejuich: bekendmaking Griffels, Penselen en Kinderjury

Toen ik nog hoofdredacteur en nieuwtjesjager van Leesgoed was, het vaktijdschrift over jeugdliteratuur en leesbevordering, ging ik altijd braaf naar de bijeenkomsten waar de CPNB bekendmaakte wie in de prijzenregen mocht delen van de door de CPNB gesponsorde jeugdliteratuurbekroningen: de Griffels en hun Vlaggen-en-Winpels en de Penselen, idem, de Kinderjury en zo nog wat.
De CPNB heeft een traditie opgebouwd van die bijeenkomsten: ingericht om maximale publiciteit te genereren. Vooral in dagbladen en op tv. Het was soms het enige moment in het jaar dat er iets over kinderboeken op tv verscheen - met de Woutertje Pieterse Prijs als goede tweede en, soms, de Theo Thijssen-prijs als derde.
Een vaktijdschrift als Leesgoed hobbelde er als nieuwsbron natuurlijk altijd achteraan, al was het sinds er een website bijhoorde vaak de eerste bron (met de CPNB en Leesplein) voor alle gegevens en de enige voor een verslag van die bijeenkomst, en al had het soms een interview met een prijswinnaar en altijd een overzicht met gegevens van de winnende auteurs en illustratoren.

Dat hoeft nu dus niet meer en ik heb niet de ambitie om van dit blog een nieuwsrubriek te maken. Leesplein bestaat nog steeds, gesubsidieerd en wel, en voorziet op het gebied van de jeugdliteratuur goed in de behoefte aan nieuws.
Op donderdagmiddag 27 juni werden tijdens zo'n bijeenkomst, nu MidzomerKinderboekenBorrel gedoopt, de Griffels en Penselen (en Paletten) en Kinderjurywinnaars bekendgemaakt en zie: bij thuiskomst waren ze al op Leesplein te vinden, met gegevens over de boeken. Ook de CPNB zelf had al een bericht.

Ik had me deze keer laten verleiden er nog eens heen te gaan, want er zou een 'inhoudelijke programma' zijn.  Nou, dat was er. Maar eigenlijk komt iedereen natuurlijk voor de bekendmaking van de prijzen en de borrel na. Het is gewoon een feestje. Die borrel (en dus het echte feestje) heb ik echter laten schieten, om weer op tijd ergens anders te zijn.
Het inhoudelijke deel bestond uit toespraken door Eppo van Nispen tot Sevenaer, directeur CPNB, Jacques Vriens, kinderboekambassadeur (en natuurlijk ook nog auteur en ex-schoolmeester) en Mark Thioux, onderzoeker, aan elkaar gelijmd door de vaardige presentatie van Dolf Jansen. Met zijn drieën brachten ze een krachtig pleidooi voor lezen en voor kinderboeken. Een beetje voor eigen parochie, natuurlijk. Hopelijk sijpelt er iets door naar andere plekken. Tussen hun toespraken door werden de prijswinnaars bekendgemaakt.
Dat ging ongeveer zo.

De inbreng van Mark Thioux was interessant omdat hij (met plaatjes) toonde dat hersenen op beeld anders reageren als op taal. Met beeld leef je mee. (Daar sloeg de hieronder getoonde foto op: kinderen die kijken naar een poppenspel.) (En verder plaatste ik deze foto omdat hij een indruk geeft van de zaal.)



Met taal ga je benoemen en schep je zodoende je eigen beelden. Een ander soort meeleven.
Menig filmrecensent zal hierop wel iets kunnen aanmerken, maar het punt was gemaakt: talige kunst doet een groter beroep op de hersenen.

Dat Jacques Vriens een vaardig pleitbezorger is van lezen en kinderboeken wist ik al - en met mij velen, waaronder alle lezers van Leesgoed. Ook nu stelde hij niet teleur.
Zijn punt: met véél boeken op school, goed toegankelijk, en veel aandacht voor vrij lezen en nieuwe boeken, maak je het onderwijs tot onschatbare bron voor ontwikkeling, met op termijn een groot rendement.

Eppo van Nispen tot Sevenaerde eerste spreker van het drietal, bleek, niet geheel onverwacht, ook al een warm pleitbezorger van lezen.
En van zijn hand is ook de lichte verandering in de traditie. Zoals Leesplein het formuleerde:
'De uitreiking van vandaag heeft een geheel nieuwe aankleding gekregen. De datum is gewijzigd en de hele ceremonie is extra feestelijk aangekleed met een borrel. Alle aanwezigen ontvingen een cadeautje, in de vorm van een sjerp met de tekst ´Hoera voor het kinderboek 2013´. Eppo van Nispen, directeur van de CPNB, hoopt op een nieuwe, lange traditie van de uitreiking: ´Het kinderboek moet je vieren!´'
Nou ja, sjerp, het was een rozet en borrels waren er eerder. Maar verder houden we hem aan zijn woord.

PS 28-6. Fijn dat onder de Griffelwinnaars relatief jonge talenten zijn als Simon van der Geest en Gideon Samson. Op 25 september wordt bekend wie van de griffelwinnaars de Gouden Griffel krijgt. Idem Gouden Penseel en Palet.

Penselen niet voor Nederlandse illustratoren

De CPNB maakte op 9 juni jl. een opmerkelijk besluit bekend: zij sanctioneerde het besluit van de Penseeljury om de Zilveren Penselen, en daarmee dus ook het Gouden Penseel, tegen het reglement niet aan Nederlandse illustratoren toe te kennen.
Uit het reglement: 'Voor een Gouden Penseel komt uitsluitend in aanmerking het illustratiewerk van een Nederlandse kunstenaar van een in de Nederlandse taal verschenen kinderboek, uitgegeven door een erkende Nederlandse of Vlaamse uitgever.' Helaas is op de CPNB-site niet te vinden wie er in de Penseeljury zitten.
Bekroond werden:
Armandus de Zoveelste van Vanessa Verstappen, tekst Dimitri Leue (Terra Lannoo)
Kleuralles van Joëlle Jolivet (Harmonie)
Seizoenen van Blexbolex (Clavis).
En zie hier voor Vlag-en-wimpels en Griffels.

Benieuwd hoe sterk de argumenten zijn waarmee de Penseeljury het bestuur of de directie van de CPNB wist te overtuigen. Waren de inzendingen uit Nederland echt zo beroerd? Het enige argument dat hier en daar, o.a. op Leesgoed en Leesplein, te vinden is luidt: 'De Penseeljury, onder voorzitterschap van Wim Pijbes - directeur van het Rijksmuseum, vond het aanbod van buitenlandse boeken van het afgelopen jaar opvallend sterk. Zo sterk dat zij van mening is dat dit jaar een buitenlands boek in aanmerking moet kunnen komen voor het Gouden Penseel.'
Ted van Lieshout reageerde alvast, en voorzover ik vandaag na tien minuten speurwerk vaststel, als enige  misprijzend op zijn blog. Hij kreeg instemming.
Richard Thiel geeft op zijn blog Jip jip geen commentaar. Wel kondigt hij aan dat Kjoek vernieuwd gaat worden, maar dat heeft hiermee niets te maken. Ook Jaap Friso (Jaap leest) onthoudt zich van commentaar, terwijl hij de de keuze van de Griffels wél iets aan te merken heeft.

Er is dus reden om het komende juryrapport (oktober) met meer dan gebruikelijke aandacht te lezen.

Overigens kreeg de Griffeljury kennelijk zoveel aanbod van boeken voor 12+ dat de CPNB nóg een opmerkelijk besluit nam: een extra categorie voor 12+. Heel opmerkelijk: nog niet zo lang geleden schafte diezelfde CPNB juist een bekroning voor deze leeftijdsgroep af: de Gouden Zoen. Jan Simoen was de laatste auteur die een Gouden Zoen kreeg, in 2008. Karlijn Stoffels kreeg de eerste, in 1997. Daarvóór was de categorie 12+ een deel van de Gouden en Zilveren Griffels.