Shortlist Jenny-Smelik IBBY-prijs

Wat in 1983 bijna vanzelf sprak, doet dat nu iets minder. 

Het aantal mensen dat zich bedreigd voelt door mensen met een andere huidskleur en/of taal dan zij hebben, is toegenomen. Het aantal mannen dat zich bedreigd voelt door zelfstandige vrouwen is ook toegenomen. Vaak horen die mannen tot de in vorige zin genoemde mensen. Angst voor alles dat verandert? Afijn, er zijn veel opstellen over geschreven.

Dus een prijs voor jeugdliteratuur 'waarin etnisch-culturele diversiteit vanzelfsprekend aanwezig is en de representatie authentiek' was in 1983 nog geen steen des aanstoots. Nu misschien wel, hier en daar. Helaas. Des te meer reden om met publiciteit zo'n prijs te steunen.

 

Zo'n prijs is er in Nederland en draagt de wat moeizame naam Jenny Smelik IBBY-prijs. Opgericht in 1983. Die naam heeft te maken met het legaat dat de inmiddels overleden (en zo goed als vergeten) auteur Jenny Smelik-Kiggen.naliet en dat IBBY Nederland mede in staat stelt de prijstoekenning en -uitreiking te organiseren. Zie hier voor de lijst bekroonde auteurs.

 

 

 

Voor komende uitreiking (30-10) is er een shortlist bekendgemaakt:

 

Het begon met peper
Marrit Boogaars, Annemiek de Groot, Juul Lelieveld, Liesbeth Rosendaal & Dido Drachman (ill.) (Gottmer, 2025) (besproken in dit blog, zie hier)
 
Alle dingen die mijn opa stiekem is
Gerson Main & Hedy Tjin (ill.) (Querido, 2025)
 
Het meisje met de zaadjes in het haar
Nancy Bosmans & Lisa van Winsen (ill.)(Condor, 2025)
 
Wij zijn Palestijnen
Reem Kassis & Noha Eilouti (ill.). Vertaald door Zainab Zamil (Wilde Haren, 2025)
 
In de kleur van de zon
Milouska Meulens & Floor Tinga (samenstelling) & diverse auteurs en illustratoren (Querido, 2025)
 
Daar waar werelden botsen 

Danielle Jawando. Vertaald door Nhomy Mettendaf (Moon, 2025) 

 

Op 30 oktober wordt bekendgemaakt wie de winnaar is. De jury bestaat deze keer uit Dalila Bakir, Eun Jung Blackburn, Marley Bakboord, Mohamed Metalsi, Zuwena Elshot en Martine Schaap.

IBBY, International Board on Books for Young people, 

 

is a non-profit organization which represents an international network of people from all over the world who are committed to bringing books and children together.

 

Hoewel er enkele individuele leden zijn, wordt de organisatie gedragen door 84 landensecties. Een prachtig groepje, waartoe zowel de VS als Rusland horen, zowel Armenië als Azerbaidjan, en zowel Iran als de Verenigde Arabische Emiraten. In Nederland is Stichting IBBY Nederland de sectie, in België zijn het Iedereenleest(.be) en de Service Littérature jeunesse & bande dessinée (livre.cfwb.be).

 

NB. d.d. 30-10-2026: winnaar werd Daar waar werelden botsen. Eervolle vermelding ging naar Wij zijn Palestijnen.

Internationale Kinderboekendag

Die begon zo:

 

Since 1967, on or around Hans Christian Andersen's birthday, 2 April, International Children's Book Day (ICBD) is celebrated to inspire a love of reading and to call attention to children's books.

 

Ieder jaar neemt een nationale sectie van de International Board on Books for Young people (IBBY) op zich om hiervoor een poster te maken. Of, zoals IBBY het formuleert:

 

Each year a different National Section of IBBY has the opportunity to be the international sponsor of ICBD. It decides upon a theme and invites a prominent author from the host country to write a message to the children of the world and a well-known illustrator to design a poster. 

 

Veel aandacht krijgt die Internationale Kinderboekendag niet in onze streken, ook al deden en doen de Nederlandse en Vlaamse IBBY-secties hun best. De Nederlandse sectie was vorig jaar aan de beurt.

Dit jaar was de beurt aan de sectie van Cyprus. Thema:  'Plant stories and the world will bloom!'. Een mooi staaltje hoopvol denken...

 

 

 

 

 

PS. Internationale Kinderboekendag was wél de dag dat veel kinderen in Nederlandse asielzoekerscentra het mooie boek Dit boek is voor jou in hun eigen taal cadeau kregen.

Op naar Utrecht

Op 31 oktober was er weer een Ontmoet&Groetdag van IBBY Nederland, zoals gebruikelijk in (en met dank aan) het Kunstmuseum Den Haag.

IBBY? International Board on Books for Young people, opgericht in 1953, zie hier. IBBY Europe, hier. Er zijn landensecties, zoals IBBY Nederland, maar men kan ook individueel lid worden.

 

Ellen Vesters vertelde er over het door haar opgerichte opleidingscentrum Venster Academie voor illustratie en narratief, in Utrecht.  

 

Een succesverhaal, zo te horen. Maar ja, anders ga je niet achter een spreekgestoelte staan.

 

Directeur van Literatuurmuseum / Kinderboekenmuseum Valérie Drost liet wat zien van de plannen voor de nieuwe behuizing van het museum, pal in het centrum van Utrecht, tegenover het stadhuis, het voormalige Magazijn de Zon.

 

 

Het ziet er allemaal mooi uit, die plannen om vier verdiepingen naar leeftijd te onderscheiden (0-6, 7-13, 14-18, 18+), voor tentoonstellingen met namen als 'Het Verhalenhotel', 'Het Alfabet', 'De wereld van Kikker' op de eerste verdieping (0-6), de 'Verhalenredders van Fabulon' en 'Woordenrijk' een verdieping hoger, 'Back Street 3.0' voor de tieners en voor 18+ 'Gaan waar de woorden gaan', 'Literatuur uit de muur' en wisseltentoonstellingen. Er komen ook ontmoetingsplekken en een theaterzaal, en er komt een nieuwe trap die naar boven cirkelt. Ambitieus en dat geldt ook voor de te realiseren bezoekersaantallen. Komen er nu rond 140.000 per jaar, dat moet groeien naar 270.000, aldus Valérie Drost. Opening: 2027 of 2028.

 

Staat genoteerd. Wordt vast een trekpleister in Utrecht. De bereikbaarheid voor wie niet in Utrecht woont gaat er wel ietsje op achteruit: nu ligt het museum enkele minuten van een treinstation, dat wordt een klein kwartiertje lopen, onder meer langs winkels die veel afleiding zullen bieden, of een van de vele buslijnen nemen die na vijf minuten bij halte Neude stoppen. Ook parkeren wordt wat lastiger, en nog duurder.

 

Van Iedereen Leest kwam Eva Berghmans, met een goed verhaal over het recht op lezen als mensenrecht, beter gezegd kinderrecht. Dat recht op lezen blijkt goed verankerd in allerlei verklaringen. Maar ja, nu nog toepassen...

 

Ten slotte kwam Zainab Zamil langs met voordrachten uit Wij zijn Palestijnen van Reem Kassis. 

Beeldtaal, tekeningen uit 31 landen

IBBY Nederland was dit jaar sponsor van International Children's Book Day. Dat leidde tot een internationale tekenwedstrijd voor kinderen rond het thema beeldtaal. Die wedstrijd was een succes: 'Er waren maar liefst 2.461 inzendingen uit 31 landen, van een taalklas uit Nederland en van een kind uit het uiterste puntje van Chili, van Kazachstan tot Nigeria en de Verenigde Arabische Emiraten tot Australië. Van een bibliotheek uit een bergdorpje in Iran, jongeren van een kunstacademie in Letland tot heel veel enthousiaste schoolklassen en kinderen van de kinderopvang uit Griekenland.' Aldus een persbericht van IBBY Nederland.

De winnende tekeningen zijn hier te bewonderen. 

 

IBBY is 'a non-profit organization which represents an international network of people from all over the world who are committed to bringing books and children together'. Zie ook hier. Er zijn 85 landensecties, waaronder die van Nederland en België. De Belgische sectie kent twee afdelingen, de Nederlandstalige en de Franstalige.

 

 

Winnaar categorie 9-12: Arya Bhatia, India. 

 

Andersen Award 2026

In de categorie persberichten die de landelijke dagbladen en andere grote nieuwskanalen zelden bereiken: de nominaties voor en bekroningen van de Andersen Award.  Dus wel hier.

 

Die Award, georganiseerd door en namens de International Board on Books for Young people (IBBY), wordt elke twee jaar toegekend aan een auteur en een illustrator 'whose complete works have made an important, lasting contribution to children's literature'. Naast eer en roem levert de prijs een gouden medaille en een oorkonde op plus een reis naar de IBBY-conferentie waar de prijs wordt uitgereikt. In 2026 vindt die plaats in Ottawa, Canada, onder het motto 'Listen to Each Other's Voices - Pizindàdidà Ekidong - Écouter la voix de l'autre'. Die middelste versie is in het Algonquin.

Tot de roem hoort dat de naam van de winnaar wordt vermeld in de lijst winnaars vanaf het begin tot heden. Waarop bijvoorbeeld Annie M.G. Schmidt (1988) en Max Velthuijs (2004).

De nationale secties van IBBY doen de voordrachten, een internationale jury kiest. Die bestaat deze keer uit Brenda Dales (USA), Nadia El Koly (Egypte), Giorgia Grilly (Italië), Diana Laura Kovach (Argentinië), Shereeh Kreidieh (Libanon, voorzitter), Shailaja Menon (India), Maare Müürsepp (Estland), Margaret Anne Suggs (Ierland), Tan Fengxia (China), Holly Tonks (GB) en Morgane Vasta (Frankrijk). Bureaudirecteur IBBY Carolina Ballester neemt deel vanwege haar baan. Opmerkelijk: alle juryleden zijn vrouw.

Aangezien zij hoogstwaarschijnlijk niet alle talen van de wereld kennen, zullen ze zich in hoge mate laten leiden door samenvattingen en aanbevelingen als het de auteur gaat. Illustratief werk laat zich uiteraard wel in de originele versie beoordelen.

 

IBBY Nederland draagt Edward van de Vendel en Thé Tjong Khing voor. De twee Belgische secties (Iedereen leest en IBBY Belge Francophone) dragen de illustrator Leo Timmers en de auteur Thomas Lavachery voor.

IBBY International Children's Book Day

 

Al vanaf 1967 viert IBBY op 2 april feest, want dan is het International Children's Book Day. Hans Christian Andersen was jarig op 2 april, vandaar.

 

Each year a different National Section of IBBY has the opportunity to be the international sponsor of ICBD. It decides upon a theme and invites a prominent author from the host country to write a message to the children of the world and a well-known illustrator to design a poster. These materials are used in different ways to promote books and reading. Many IBBY Sections promote ICBD through the media and organize activities in schools and public libraries. Often ICBD is linked to celebrations around children's books and other special events that may include encounters with authors and illustrators, writing competitions or announcements of book awards.

 

Dit jaar kreeg IBBY Nederland deze feestelijke opdracht.

Dat leidde tot dit gedicht van kinderboekenambassadeur Rian Visser, in zes talen 

 

 

en deze poster van Janneke Ipenburg, met de laatste regels van dat gedicht in tien talen

 

 

waarvan overigens ook een speciale versie bestaat voor Nederland, met de Nederlandstalige tekst bovenaan.

De materialen werden op 21 maart gepresenteerd op een studiemiddag van IBBY Nederland.

Jenny Smelik-IBBY Prijs

 

Zelden berichten dag- en weekbladen over de Jenny Smelik-IBBY Prijs, in tegenstelling tot staatsprijzen, publieksprijzen en Griffels & Penselen e.d., dus verdient het vermelding dat tijdens de IBBY-boek&groetdag in Den Haag de winnaar van de Jenny Smelik-IBBY Prijs 2024 is bekendgemaakt: De reis van Manie Schaafijs van Zindzi Zevenbergen & Hedy Tjin. 

Zindzi Zevenbergen won voor haar debuut, Lennox en de gouden sikkel (2021), een Zilveren Griffel. De illustratoren van het boek, Brian Elstak en Hedy Tjin, kregen een Zilveren Penseel.

 

De Jenny Smelik-IBBY Prijs 'is de voortzetting van de Jenny Smelik-Kiggenprijs en wordt toegekend aan schrijvers en illustratoren van kinder- en jeugdboeken. De prijs heeft tot doel boeken onder de aandacht te brengen waarin culturele diversiteit een vanzelfsprekende rol speelt en waarin het beeld van de verschillende culturen opbouwend in plaats van problematiserend is.

Met de Jenny Smelik-IBBY Prijs wil IBBY-Nederland culturele diversiteit in jeugdliteratuur aanmoedigen en op deze manier een inclusief boekenaanbod bevorderen waarin elk kind zich kan herkennen.'

Aldus de website van IBBY-Nederland. En: 'de tweejaarlijkse prijs bedraagt 2000 euro en kan op voordracht van de jury worden gedeeld tussen schrijver en illustrator. De jury kan eventueel ook een eervolle vermelding toekennen. Hieraan is een bedrag van 500 euro verbonden.'

Zo'n eervolle vermelding is er deze keer ook. Die betreft Mijn eerste woordjes in het Sranan 4 van Darryl Veldman (Stimofo Strips, 2022).

En voor wie de afkorting IBBY niets zegt: International Board on Books for Young people, 'a non-profit organization which represents an international network of people from all over the world who are committed to bringing books and children together.'

IBBY Honour List 2024

Bijna vergeten, een persbericht uit november 2023.

Iedere twee jaar geeft de International Board on Books for Young people (IBBY) de Honour List uit: een overzicht van jeugdliteratuur van hoge kwaliteit uit de bij IBBY aangesloten landensecties.

De Honour List bestaat uit de categorieën ‘Tekst’, ‘Illustraties’ en ‘Vertalingen’. De nationale secties van IBBY mogen hiervoor per categorie en taal één boek voordragen. Sinds 2018 draagt IBBY-Nederland naast een Friestalig boek in de categorie 'Tekst' ook een vertaling naar het Fries voor. Hiervoor krijgt IBBY advies van It Fryske Berneboek. 

 

 

Voor de IBBY Honour List 2024 heeft IBBY-Nederland de volgende titels voorgedragen:

In de categorie 'Vertalingen':

- Arjaan en Thijs van Nimwegen voor hun Nederlandse vertaling van Het meisje met de luidende stem van Abi Daré (Signatuur, 2021).
- Rymke Zijlstra voor haar Friese vertaling Lampke van Annet Schaap (Afûk, 2023).

In de categorie 'Illustraties':
 

- Octavie Wolters voor Het lied van de spreeuw (Ploegsma, 2021).

In de categorie 'Tekst':
 

- Martine Letterie voor Kinderen van ver, met illustraties van Saskia Halfmouw (Leopold, 2022).

- Tialda Hoogeveen voor Abe en de Aardichman, met illustraties van Yke Reeder (Afûk, 2022).

De auteurs, illustratoren en vertalers die zijn voorgedragen ontvangen een Honour List-diploma. Dat wordt uitgereikt op het tweejaarlijkse internationale IBBY-congres, waar de Honour List wordt gepresenteerd met een tentoonstelling en een catalogus. Het volgende congres vindt plaats op 30 augustus tot en met 1 september 2024 in Triëst, Italië. Pikant: Martine Letterie is voorzitter van IBBY Nederland. Wie namens de sectie titels voordraagt stond niet in het persbericht, noch op de website. Of winnaars de reis- en verblijfkosten naar Triëst vergoed krijgen, staat ook nergens.

Daarna reizen collecties met de geselecteerde boeken de wereld rond. Een tentoonstelling met alle boeken zal o.a. te zien zijn op de eerstvolgende internationale kinderboekenbeurs in Bologna (8-11 april 2024) en op andere boekenbeurzen wereldwijd. Ook worden de boeken opgenomen in permanente Honour List-collecties in de Internationale Jugendbibliothek in München en collecties van internationale (jeugd)bibliotheken in Zwitserland, Slovenië, Japan, Rusland en de Verenigde Staten.

 

Over de voordracht van de Belgische sectie (verdeeld over Iedereenleest en ibbybelgiumfrancophone) kon ik niets vinden.

 

Miep Diekmann Thesisprijs

Ken je toevallig een student jeugdliteratuur? Ben je er zelf een? Dat kan, er zijn bij mijn weten minstens twee universiteiten die zoiets aanbieden, in Tilburg en Antwerpen.

Vroeg of laat breekt het moment aan dat je een thesis moet schrijven, of hoe zo'n eindwerkstuk ook mag heten. Een proeve van onderzoek, in het Nederlands of Engels.

Als dat gelukt is, gaat die thesis doorgaans de al dan niet digitale lade in.

 

 

 

Maar je kunt hem ook indienen bij IBBY-Nederland, want in 2024 wordt weer de Miep Diekmann Thesisprijs uitgereikt. Als je wint, levert dat naast bloemen, eer en roem nog € 750,- op, of een eervolle vermelding. De uitreiking vindt plaats op 19 april 2024. Insturen kan tot 1 februari a.s.

Een boek voor jou

Een persbericht van IBBY Nederland in de e-postbus.

Op zondag 10 december wordt de bloemlezing Een boek voor jou gepresenteerd in het Literatuurmuseum/Kinderboekenmuseum in Den Haag. Deze bundel bevat verhalen, gedichten en illustraties van o.a. Annie M.G. Schmidt, Fiep Westendorp, Toon Tellegen, Max Velthuijs, Thé Tjong-Khing, Jacques Vriens, Annemarie van Haeringen, Leo Timmers, Bette Westera, Charlotte Dematons, Ted van Lieshout, Philip Hopman, Bart Moeyaert en Marit Törnqvist.

Tijdens de presentatie worden de eerste exemplaren aangeboden aan kinderen en hun ouders uit een azc.

Componist des Vaderlands Martin Fondse en Lucas Dols (Sounds of Change) hebben een lied gecomponeerd bij het gedicht 'Overal en nergens' van Bette Westera, dat ook in de bundel is opgenomen en het inderdaad verdient om als lied gebracht te worden.
Zij zullen het lied voor het eerst ten gehore brengen samen met o.a. percussionist Modar Salama en klarinettist Ghaeth Almaghoot.

 

 

Na die dag worden 10.000 exemplaren van het boek uitgedeeld als welkomstgeschenk aan kinderen tussen de 4 en 12 jaar in ruim 150 azc’s in Nederland. Het boek verschijnt in het Farsi, Arabisch, Tigrinya, Somalisch, Koerdisch en Turks. Tegelijkertijd zal het tekstloze prentenboek Zaterdag van Saskia Halfmouw uitgedeeld worden aan kinderen in azc’s die geen van deze talen spreken.
Een boek voor jou is bedoeld als een kennismaking met de Nederlandse en Vlaamse jeugdliteratuur. Een manier om kinderen welkom te heten met verhalen uit hun nieuwe wereld, in hun eigen taal.

Voor taalliefhebbers is de foto met de zes boekvoorkanten een mooie puzzel: welke titel in welke taal.

 

Overigens was er al in 2017 een gelijknamige bundel verschenen, op initiatief van Marit Törnqvist, in het Arabisch. De nu gepresenteerde bundel is een nieuwe editie, in zeven talen want er komt ook een versie in het Nederlands. Net als in 2017 is Querido de uitgeverij.

Er is trouwens nóg een boek in de handel geweest met de titel Een boek voor jou, van Malika Doray, in 2009 verschenen bij Uitgeverij Vrijdag. Nu alleen nog tweedehands verkrijgbaar.

Oplossing van de talenpuzzel volgens mij: linksboven Arabisch, dan met de klok mee Somalisch, Turks, Tigrinya, Koerdisch en Farsi.

Illustratiebiennale Bratislava

Haalt de dagbladen niet, dus dit blog wel. Om de twee jaar vindt er in Bratislava een biënnale plaats waar illustratoren van overal hun werk kunnen tonen. Inzendingen gaan via lokale afdelingen van IBBY, de International Board on Books for Young people, 70 jaar oud, still going strong. 

De Bienále Ilustracíi Bratislava, 29e editie, vindt plaats van 4 oktober tot en met 3 december 2023 in het cultureel centrum Bibiana, en doorgaans vinden er naast de tentoonstelling nog andere evenementen plaats, zoals een symposium. Voertaal Engels.

Deze biënnale werd opgericht toen Bratislava nog in Tsjechoslowakije lag en een communistisch bewind kende, en heeft de overgang naar een nieuw tijdperk en een nieuwe staat (Slowakije) overleefd, wat mede te danken was aan de in de BIB en IBBY actieve Dušan Roll (1928-2021).

 

De inzendingen van Nederlandse en Belgische illustratoren worden dus geregeld door respectievelijk IBBY Nederland en tja, twee Belgische instellingen, te weten Iedereen leest en IBBY Belgique francophone. De ene keer (nu) een Vlaamse selectie (samen met Villa Verbeelding), de andere (volgende) keer een Waalse, als ik het goed heb.

Voorafgaand aan de opening van de BIB beoordeelt een internationale jury alle tentoongestelde illustraties, die van over de hele wereld zijn ingezonden. De jury kent verschillende prijzen toe: de Grand Prix, vijf Gouden Appels en vijf Medailles, en bestaat uit Amanda Ariawan (Indonesië), Orna Granot (Israel), Renate Habinger (Oostenrijk), Chen Hui (China), Vladimír Král (Slovakije), Odilon Moraes (Brazilië), Gundega Muzikante (Letland), Susanne Sandström (Zweden), Margaret Anne Suggs (Ierland) en Sahar Tarhandeh (Iran).

Zie voor de inzending van IBBY Nederland hier, en voor die uit Vlaanderen hier.