Kun je nog zingen...

... zing dan mee, was de titel van een bekend liedbundeltje vroeger. (Zie ook DBNL en Wikipedia.)
Maar soms lijkt het wel alsof in onze contreien alleen nog popsongs worden meegezongen. Een tijdlang hoorde ik liedjes van vroeger alleen beverig gezongen door heel oude mensen in het programma Onder de groene linde van Ate Doornbosch.
Daarnaast is er natuurlijk het circuit van die andere oude en soms nieuwe muziek, de 'klassieke' dan wel 'serieuze' muziek. De Kathedrale Koorschool bestaat nog steeds, niet meer zo katholiek als vroeger, en er zijn nog steeds jonge zangers op conservatoria te vinden.
(Muziek en kerk, het is een oud verbond. Het aloude psalmenzingen laat ik maar even voor wat het is.)

Natuurlijk doen allerlei mensen hun best de schat aan oude en nieuwere liederen door te geven, zowel digitaal (zie bijvoorbeeld de Nederlandse Liederenbank, Literatuurgeschiedenis en Muziek telt) als op school en elders (zie wederom Muziek telt, ook op dit blog). Ook de Willem Wilminkprijs voor het beste kinderlied speelt een deuntje mee.
Poëzie en muziek, het zijn broer en zus. (En dan laat ik die andere relatie, theater en muziek, eveneens onbesproken.)

Wat vond ik het verrassend te merken dat tijdens de laatste Europa Cantat (dit jaar, Turijn, 27 juli t/m 4 augustus, Facebook-liefhebbers zie hier) zoveel kinderen en jongeren deelnamen. De kleinsten konden met hun ouders deelnemen - de resultaten waren te horen tijdens het dagelijkse evenement op het San Carlo-plein. En jongeren? Nee, niet alleen in de vocal group-ateliers, ook de klassieke jongerenkoren lieten zich horen. En hoe, ze hoorden tot het beste wat er te horen was, met aan de top de nationale jeugdkoren van Noorwegen (heb ik van horen zeggen) en Italië (zelf gehoord). (Dat begrip jeugd moet je wel ruim opvatten, meestal tussen 16 en 26, zoiets.)
Hier een staaltje van dat Italiaanse jongerenkoor, wat primitief opgenomen in de Cappella San Umberto in Venaria, even buiten Turijn. Let op het aantal jonge luisteraars tussen de kale en grijze hoofden. Nee, geen poëzie in strikte zin, eerder een oude religieuze tekst. (Al zou ik niet willen beweren dat daarin geen poëzie schuilt.)

De oude, niet-klassieke liederenschat werd in Turijn gebracht door groepen als Bratsch, Tanned en La Paranza del geco.
Dat die laatste groep ook jongeren in beweging kan zetten, toont dit filmpje op Youtube.

Zolang er muziek is, zal er poëzie zijn. Gedrukt of niet.
Ik las hier graag twee citaten in van de hooggeleerde Maaike Meijer, uit een gepubliceerde lezing 'Het populaire lied als literatuur voor alle leeftijden'. (2004: De mondige jeugdliteratuur, Biblion, p. 263-275.)
' In de liedcultuur wordt het onderscheid tussen jeugd- en volwassenenliteratuur plotseling zeer betrekkelijk. '
(Dit licht zij uitvoerig toe.)
En:
' Wat deze teksten mijns inziens ook verdienen is dat je ze benadert als literatuur, met dezelfde analytische instrumenten als waarmee je gedichten benadert.  ' Met deze teksten bedoelde ze 'het populaire lied', maar de stelling is m.i. van toepassing op alle liederen.

Zingen op school

Schoolmuzikanten en kunsteducatoren zijn een actie beginnen om meer muziek op de basisschool te krijgen: Muziek telt! De website begint met een rasechte pedagogen-uitspraak: 
' Muziek maken is belangrijk voor kinderen. Het maakt slim en sociaal en verbetert het concentratievermogen. Muziek is een uitlaatklep en vormt een voedingsbodem voor latere cultuurdeelname. Muziek telt! wil dat alle kinderen in aanraking komen met muziek, op school of daarbuiten. Van jongs af aan en in allerlei vormen. '

Toch is het een ' een initiatief van Muziek Centrum Nederland, Fonds voor Cultuurparticipatie en Kunstfactor. In een periode van drie jaar willen deze organisaties meer muziek brengen in het leven van kinderen, in het onderwijs en daarbuiten. '

Bedoeld wordt ('muziek maken') dus actief muziek maken en wellicht ook praten over muziek. 
Want muziek beluisterd wordt er volgens mij al heel veel, het schalt aan alle kanten de huiskamers en winkelcentra binnen en voor scholieren is het de gewoonste zaak om met een koptelefoon vol muziek op het hoofd huiswerk te maken. En moet ik nog herinneren aan Idols of The Voice of Holland? Kinderen komen zo ruimschoots 'in aanraking' met muziek, zij het dat pop-muziek en (andere) muzak overheersen.

De ambities zijn groot:

' Hoe pakken we het aan?

Door het vormen van een zich steeds verder uitbreidend netwerk van mensen en organisaties met dezelfde ambitie. Door het bieden van inspiratie voor lessen en het delen van de passie voor muziek in woord en beeld. Door nieuwsberichten en onderzoeksgegevens te verspreiden, en discussie uit te lokken. Voor iedereen die verbonden is met het onderwijs, de muziekwereld of de politiek. Muziek telt! zet muziekeducatie op de kaart, door verbinding te zoeken met andere sectoren en kruisbestuivingen in het onderwijs te realiseren. Want het werkt: muziek gekoppeld aan taal en rekenen versterkt het leren. Bij het samen spelen en leren luisteren naar elkaar is muziek onmisbaar.

Campagne

Verschillende (muzikale) ambassadeurs verbinden hun medewerking aan Muziek telt!, als gezicht in de campagne en voor het ondersteunen van de boodschap in de media. Dit zijn smaakmakers van de Nederlandse muzieksector en aansprekend voor een breed publiek. Sinds de lancering van Muziek telt! zetten mezzosopraan Tania Kross, Phil Tilli (gitarist van Moke) en Edwin Rutten zich in voor het initiatief, samen met de kinderen Jiske (7), Niall (10) en Wouter (12).

Waar en wanneer?

Muziek telt! is het hele jaar door in het land aanwezig, om voorlichting te geven en het netwerk uit te breiden. Door aanbieders van muziek te koppelen aan scholen en kinderen, ontstaat een waardevolle en praktijkgerichte bijdrage aan het stimuleren van muziek in het leven van kinderen. Parallel probeert Muziek telt! zowel de overheid als het onderwijs te bewegen om structurele en hoogwaardige aandacht te schenken aan muziek in het lesaanbod. Tegelijkertijd biedt deze website, de spil in de communicatie, een continue online platform om goede initiatieven te tonen en te delen. Kijk in de agenda naar interessante events en volg het nieuws om te zien waar de laatste ontwikkelingen plaatsvinden. '

Er gaat ook gezongen worden. Zing es is deel van de campagne.

' Alle kinderen van groep 1 tot en met 5 zingen op school, dat is de ambitie van Zing ‘es. Zingen is niet alleen leuk en ontspannend, maar ook belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen. Toch geven op dit moment lang niet alle scholen structureel aandacht aan zingen. Zing ‘es wil daar verandering in brengen. '

Waarop een tekst volgt waarvan mij even niet duidelijk was voor wie die bedoeld is, kinderen of onderwijsgevenden:

' Lezen, schrijven en rekenen zijn belangrijke vakken op de basisschool. Wij zijn er van overtuigd dat zingen kinderen helpt bij deze vakken. Taalontwikkeling, concentratie, samenwerken, op elkaar wachten. Allemaal dingen die een kind leert tijdens het zingen! En waarom zou een kind rekentafels niet zingend leren? Zou dat niet veel sneller en leuker gaan?

Zing ‘es is bedoeld voor groepsleerkrachten die graag willen zingen met hun klas. Op dit deel van de website vind je binnenkort:
•    Liedjes, voorzien van een lesbrief en hulpmiddelen voor groepsleerkrachten.
•    Filmpjes met goede voorbeelden.
•    Links naar websites met heel veel lesmateriaal.
•    Een agenda met Zing ‘es bijeenkomsten.
•    Ondersteuning bij het zingen met de kinderen van uw klas.

Wordt jouw school ook een Zing ‘es school?
Gaat jouw klas meedoen met de verkiezing van het lied van de maand?
Stuur je een filmpje in met een leuke les of flitsend optreden?
Doe je mee met de grote landelijke Zing ‘es dag?

Lees binnenkort meer op dit deel van de website van Muziek telt!

Schrijf je in voor de nieuwsbrief, om op de hoogte te blijven van Muziek telt! en Zing’es! ' 

Ik vermoed dat besloten is onderwijsgevenden te tutoyeren, zoals sommige bedrijven (Ikea, telefonie-aanbieders) dat ook doen. Nog wat onwennig ('Ondersteuning bij het zingen met de kinderen van uw klas').

Wat me verbaasde is dat met name onderwijsgevenden worden aangesproken die graag willen zingen met hun klas. Ik zou er voor pleiten om juist meesters en juffen te gaan porren die nog niet graag zingen met hun klas. Voor muzikale en zing-grage onderwijsmensen is genoeg materiaal op de markt, zoals ik afgelopen dinsdag op de Nationale Onderwijs tentoonstelling kon vaststellen. Lijkt een beetje op leesbevordering voor mensen wier lezen niet bevorderd hoeft te worden. 

Waarschijnlijk denkt men dat goed voorbeeld doet volgen (zie de beloofde filmpjes) en natuurlijk, het aanbieden van nog meer materiaal vergroot de keuze. 
Overigens, wee de kinderen die in handen vallen van een volstrekt amuzikale juf of meester, die toch 'iets met muziek' wil doen. Op de basisschool van mijn zoon besteedde het niet zo muzikale team dit uit aan de enige wel muzikale collega en dat was een redelijk succes - tot hij een andere baan kreeg en van school verdween. Dat komt vast vaker voor. 

Ik zou er dan ook voor willen pleiten dat muziek op school wordt uitbesteed aan een vakleerkracht, net zoals met gymnastiek. Bij mijn weten bieden de conservatoria daarvoor nog steeds een opleiding aan.

Maar ja, die schoolbudgetten...

Er worden ook liedjes beloofd. Dat maakt nieuwsgierig, en dat raakt aan de jeugdliteratuur. Ik heb me ingeschreven voor de nieuwsbrief.