Zoeken in deze blog

Posts tonen met het label Vertalen. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Vertalen. Alle posts tonen

woensdag 8 april 2026

Op jacht

Het online tijdschrift Phlizz bevat in de editie april 2026 een interessant vertoog, gedateerd op 1 april, door Franke Koksma over het vertalen van The Hunting of the Snark, die droom in ritme en rijm die op 1 april 1876 gepubliceerd werd door Lewis Carroll. 
Phlizz is een uitgave van het Lewis Carroll Genootschap. De harde kern van dit gezelschap beijverde zich jarenlang om een vertaling van dit wonderlijke gedicht, An Agony, in Eight Fits, en zou die vertaling bijna publiceren in 1977 toen er dat jaar ineens twee andere vertalingen verschenen, bijna tegelijkertijd: van Erdwin Spits, De Jacht op de Trek, en van Evert Geradts, De Jacht op de Strok.
Niet alleen daardoor kwam het vertaalproject op een lange baan, ook overleed veel later, in 2024, een van de gangmakers, Casper Schuckink Kool. Die hield zich nog steeds bezig met de jacht, schreef zelfs in 2022 nog een vertaalwedstrijd uit, zie hier. Of we dit konden vertalen:
 
I said it in Hebrew - I said it in Dutch - 
 I said it in German and Greek;
But I wholly forgot (and it vexes me much)
 That English is what you speak!
 
Inzendingen naar Casper Schuckink Kool. Helaas, dat kan dus niet meer.
In 2007 verscheen bij Polak & van Gennep nog een vertaling door Jan Kuijper, De jacht op de slaai.
 
Precies 150 jaar na verschijnen is er in Phlizz april 2026 weer aandacht voor de jacht. Franke Koksma vergelijkt onder meer enkele vertalingen van andere fits - en biedt ook een vertaling van dat laatste vers, want hij hoorde tot de mensen die aan Caspers oproep gehoor gaven. En er komt weer een nieuwe vertaling aan: Robbert-Jan Henkes, De klopjacht op de sneer. Naar verwachting komt dat boek uit in juli, bij Van Oorschot. We zien er naar uit.
 
Intussen bevat Phlizz natuurlijk meer dan deze bijdrage over de jacht op de beste vertaling, maar die springt er wel uit. 
Plus, voor wie na 6 juni 2026 naar New York reist, de tip om vooral de tentoonstelling 'Another Wonderland' te gaan zien, in het Museum of the City of New York.
 
The exhibition celebrates the rescue and decades-long restoration of Alice Of Wonderland Visiting New York, a major New Deal–era mural cycle created for the children’s ward at Gouverneur Hospital between 1938 and 1940.  Commissioned through the Works Progress Administration’s Federal Art Project, the sixteen-panel series reimagined Lewis Carroll’s beloved characters exploring 1930s New York City—from the subway and Brooklyn Bridge to Coney Island and Central Park—bringing color, fantasy, and joy to a space dedicated to healing. 
 
De maker van dat moois: Abram Charpanier. Het museum is te vinden op Fifth Avenue, zie de website.
 

 

zondag 13 april 2025

Kennen jonge uitgevers nog Duits of Frans?

Ineens vroeg ik het me af. Aanleiding: berichten over de Kranichsteiner Jugendliteratur-Stipendien en de Deutsche Jugendliteraturpreis. Ooit aangemeld, dus van tijd tot tijd komen die binnen. Soms is het verrassend om een Nederlandstalige auteur onder de genomineerden of bekroonden te vinden. Dat is dit jaar niet zo. Dankzij vertalers als Mirjam Pressler en Rolf Erdorf werd echter redelijk wat jeugdliteratuur in het Duits vertaald en soms werd die bekroond. Maar omgekeerd?
De laatste tijd passeren wel vertaalde boeken de recensietafel, maar die vertalingen komen als het om jeugdliteratuur gaat haast altijd uit het Engels, op een enkele prentenboek na.
 
Zou het kunnen dat onze jonge uitgevers zoals zoveel Nederlandse (en ook wel Vlaamse) dertigers en veertigers (en jonger) alleen redelijk Engels kunnen lezen en nauwelijks of niet thuis zijn in het Frans of Duits, om eens twee nabije buurtalen te noemen? Zodat ze al rondstruinend op de internationale kinderboekenbeurs in Bologna of de Frankfurter Buchmesse zich eigenlijk voornamelijk richten op de Engelstalige boeken? Of de Engelstalige abstracts van verhalen in vreemde talen? Nooit eens gaan snuffelen in de keuze van de al genoemde Jugendliteraturpreis of de 'sélection des rédacteurs' van zo'n website als Ricochet-jeunes, of de Flash van het CNLJ?
Als dat zo is, zou dat toch pure armoe zijn... 
Niets tegen Engels, het is een lekker compacte, prachtige en rijke taal, maar dominantie kan verstikkend werken.

donderdag 18 januari 2024

Rasoptimisten

'Wij worden nog wel eens weggezet als cultuurpessimisaten. Maar eigenlijk is het tegenovergestelde het geval. Wij worden gedreven door een diepe overtuiging - en hebben eveneens de ervaring - dat leerlingen en studenten zielsgraag goed willen leren lezen en openstaan voor rijke teksten.'
 
Aldus Yra van Dijk en Marie-José Klaver, auteurs van o.a. Omdat lezen loont, in Lezen 4-2023. Gelijk hebben ze. Sterker, ze zijn rasoptimisten.
Ze drijven op een stevig vlot van zelfvertrouwen, weten bijvoorbeeld van goede en slechte boeken zijn, wat literatuur en lectuur is, wat rijke en minder rijke teksten zijn en hebben een rotsvast idee van wat jeugdliteratuur vermag. Lees:

Van oudsher is de jeugdliteratuur een verkenning van wat het betekent om mens te zijn in deze wereld. Als die goede boeken niet meer gelezen worden, dan hebben kinderen nog nauwelijks een bron om te reflecteren op hoe je je kunt ontwikkelen tot een moreel handelend persoon.

Oef. Als ze dus wél gelezen worden, levert dat moreel handelende personen op. Of in ieder geval mensen die daarover nadenken. Dat is nog eens optimisme!
Geen wonder dat ze pleiten voor meer jeugdliteratuur en 'rijke teksten' in het taal- en literatuuronderwijs, zowel in het primair als het secondair onderwijs.
En Marie-José Klaver vindt zelfs dat

leesonderwijs ook een introductie moet zijn in de Nederlandstalige cultuur, in het literair erfgoed, van Vondel tot Astrid Roemer.

Rasoptimisten.
Maar gelijk hebben ze. Laptops en telefoons in de kast (vrij naar Micha Wertheim, Oudejaarsconference), en lezen, lezen en nog eens lezen, onder leiding van een inspirerende, zeer belezen docent. Dan komt het misschien nog goed.

Nog een wens?
Ja, uitgevers die Frans kunnen lezen. Of/en Duits. Zodat niet alle vertaalde (jeugd)literatuur uit het Britse of Amerikaanse Engels komt. Zie het interview, ook in Lezen 4-2023, met vertalers Els Dumez-Blocken en Lies Lavrijsen, die voor hun vertaling van Jefferson uit het Frans van Jean-Claude Mourlevat de Filter Vertaalprijs kregen.

woensdag 12 juli 2023

Vertaalwedstrijd

In Köln, a town of monks and bones,
And pavements fang'd with murderous stones,
And rags, and hags, and hideous wenches,
I counted two and seventy stenches,
All well defined, and several stinks!
Ye nymphs that reign o'er sewers and sinks,
The river Rhine, it is well known,
Doth wash your city of Cologne;
But tell me, Nymphs! what power divine
Shall henceforth wash the river Rhine?

Dit is van Samuel Coleridge, die Keulen kennelijk niet zo waardeerde, en het is een van de vier vertaalopgaven in de vertaalwedstrijd die Verstegen & Stigter hebben uitgeschreven: Nederland Vertaalt 2023. (Zie ook de andere teksten.) 
Ik citeer (met link door mij):

Voor de twaalfde maal organiseert Verstegen & Stigter de jaarlijkse vertaalwedstrijd Nederland Vertaalt. Dit jaar voor het eerst in samenwerking met Onze Taal. Net als vorig jaar steunt de Europese Commissie de Vertaalwedstrijd. De wedstrijd gaat 11 juli 2023 van start.
 
Er komen vier vertaalopgaven, in respectievelijk het Engels, Frans, Duits en Spaans, met de uitnodiging om Nederlandse vertalingen in te zenden. De opgaven (gedichten of liedteksten die te maken hebben met Europa) worden gepubliceerd in het tijdschrift Onze Taal en op onze website.

De jury's zijn als volgt samengesteld:

Engels
Sam Garrett (vertaler)
Rob Schouten (schrijver/dichter/vertaler)

Frans
Jeanne Holierhoek (vertaler; laureaat Martinus Nijhoff Vertaalprijs)
Henk Pröpper (juryvoorzitter Martinus Nijhoff Vertaalprijs)

Duits
Maarten Asscher (schrijver/vertaler)
Ton Naaijkens (em. hoogleraar Duitse letterkunde en vertaalwetenschap, vertaler, winnaar Martinus Nijhoff Vertaalprijs 2023)

Spaans
Hub Hermans (hoogleraar Spaanse letterkunde RUG)
Diego Puls (vertaler)

Bij wijze van experiment hebben we dit jaar in aanvulling op de vier jury’s nog een ‘Poëziejury’ benoemd, die als taak heeft om de 12 genomineerde vertalingen – drie per taal – puur op hun poëtische kwaliteit te beoordelen. Zij kiezen per taal die vertaling die het beste, mooiste, meest ‘natuurlijke’ Nederlandse gedicht of lied heeft opgeleverd. De Poëziejuryleden hoeven bij wijze van spreken de vier vertaalopgaven niet eens in de brontaal te lezen, maar kijken alleen naar de ‘Nederlandse gedichten’. De Poëziejury bestaat uit Dichter des Vaderlands Babs Gons en voormalig Dichter des Vaderlands Ester Naomi Perquin. 

Mooi initiatief! Benieuwd naar de resultaten.