Alice opnieuw

Alsof drie recente vertalingen van Alice in Wonderland niet genoeg zijn, zie ook hier, hier en hier, verscheen er onlangs bij uitgeverij Volt nog een bewerking door Tiny Fisscher & Jeska Verstegen, 'naar het beroemde verhaal van Lewis Carroll', getiteld Alice tuimelt in Wonderland. 

Wat een wonder, binnen twaalf jaar vier vertalingen (nou ja, drie en een bewerking) van een vermoedelijk wat lastig te verkopen boek, ondanks de aanwezigheid van het Witte Konijn, de Gekke Hoedenmaker en de Maartse Haas in De Efteling. 

 

Nu toert in 2026 wel Theater Terra door Nederland met een 'familiemusical' Alice in Wonderland, wellicht heeft iemand bij Volt een verband gelegd, maar dan nog. 

Het lijkt erop dat Tiny Fisscher, die meer van dit soort bewerkingen op haar naam heeft staan, vooral een boek heeft willen maken dat jonge lezers aantrekt en aan het lezen houdt. Er is een reeks absurde verzen weggelaten en er zit meer vaart in dan in het origineel. Achterin staat een soort verantwoording in de vorm van een dialoog:

Nog even nakaarten

'Waar gaat dit verhaal eigenlijk over?'

'Volgens mij over dat de tijd een spelletje met ons speelt.'

'Ik denk dat het gaat over dat je nieuwsgierig moet blijven. En dat je de boel van meerdere kanten kunt bekijken.'

'Je eigen vorm vinden, dat zit er ook in. En dat je je niet op je kop moet laten zitten.'

'O, grappig, ik dacht dat het alleen maar een hoop gekkigheid was.'

'Nou ja, dat ook.'

'Waar zijn die lange liedjes en versjes eigenlijk gebleven?'

'Die waren veels te 1865.'

'Had ik toen een grotere rol?'

'Ik geloof het wel,  maar die mocht vast een kopje kleiner. En jij, Rups: beetje blij met de kaleidoscoop?'

'Nou en of, geeft een hoop lucht.'

Dat is het, daar moeten we het mee doen. Met op de tegenoverliggende pagina een silhouet van de theetafel van de Gekke Hoedenmaker en de Maartse Haas met nog wat figuren in de schemering, bij zonsondergang. Die 'gekkigheid', die je ook speelsheid kan noemen, wordt daarna nog even voortgezet.

 

De twee genoemde figuren (oorspronkelijk de Mad Hatter en de March Hare) heten in dit verhaal overigens de hoedenmaker en Maarten Haas. Had van mij niet gehoeven, want de hoedenmaker is echt gek en Maartse Haas is spannender dan Maarten Haas. Rups mag volgens de verteller blij zijn met zijn kaleidoscoop, wat mij betreft had hij zijn waterpijp mogen houden, past beter bij hem. Bovendien lijkt hij een beetje te wankelen op die paddenstoel, dat had John Tenniel toch beter voor elkaar.

 

Dit is wel meteen een voorbeeld van goede samenwerking van auteur en illustrator. (Of Jeska Verstegen heeft de tekst goed gelezen, dat kan ook.) Zie ook de Cheshire Cat, die in iedere Nederlandse vertaling een andere naam kreeg en hier ook. 

Even de hertogin aan het woord.

'Mag ik u iets vragen?' vroeg Alice een beetje verlegen aan de hertogin.

Zo te merken was die niet eens verbaasd dat er opeens een wildvreemd meisje in haar keuken stond. 'Vragen staat vrij,' antwoordde ze.

'Hoe heet uw kat en waarom grijnst hij zo?'

'Ach, hoe dat beest allemaal al niet is genoemd,' verzuchtte de hertogin. 'Tsjesjur kat (wat je heel anders schrijft dan hoe je het zegt, zei de hertogin erachteraan), Kolderkat, Grijnskat, Lachjeskat, Grapkat, Gniffelkat, noem maar op. Terwijl hij gewoon Lapjeskat heet.'

Alice bekeek het beest eens goed. Hij zag er niet uit als een lapjeskat, je zou eerder denken dat hij een vacht met een schaakbordpatroon had aangetrokken (als dat al kon, dacht Alice).

'Waarom heet hij zo?' vroeg ze dus.

De hertogin keek haar met opgetrokken wenkbrauwen aan. 'Omdat-ie je altijd voor het lapje houdt, natuurlijk, of weet je niet wat dat betekent?'

Later komt ze die kat nog eens tegen. Hij ziet er volgens Jeska Verstegen zó uit:

 

In het citaat hierboven vinden we, bewerking of niet, een typisch Carroll-trekje terug: de gedachtes van Alice tussen haakjes, bij Carroll soms nog voorzien van aanhalingstekens), de woordspelingen en de soms lekker bitse manier waarop die vreemde figuren Alice aanspreken.

Fisscher mag dan de 'te 1865'-verzen hebben weggelaten, dat geldt niet voor alle verzen, zoals dat slaapliedje dat de hertogin zingt voor de baby die later in een varkentje verandert:

'Ik scheld je weer eens lekker uit,

jij snotjoch van een kind,

met dat pestgenies van jou

wat ik zo vreselijk vind.'

 

Waarop de kokkin én de baby het refrein met haar mee begonnen te brullen:

 

'Woehoe, woehoe!'

De hertogin gooide de baby nu een paar keer woest in de lucht, terwijl ze krijste

Ik peper je het weer eens in:

zolang jij niet stopt met niezen,

heb ik echt totaal geen zin

om een lief slaapliedje te kiezen.

 

En hup, daar gingen ze weer met z'n drieën:

 

'Woehoe, woehoe!' 

 

Ook dit is behoorlijk Carroll-achtig voor een 'op een beroemd verhaal gebaseerd' vers, al is dat 'En hup' wellicht erg losjes, in ieder geval niet zijn stijl.

Ook bij Alice's gesprek met de rups werd het vers gehouden, maar wel heel anders. In plaats van het mooie, maar moeilijk te vertalen 'Father William' kwam 'De kat van ome Willem'! Zo:

'De kat van ome Willem is op reis geweest.

Waar reisde hij dan heen?

Hij was zeven weken naar een heel raar land geweest, of was de reis maar zeven dagen, of vijf of zes of één...?

Of was het geen echte reis, maar een droom van tien seconden?

Nou, die kat kon vertellen wat-ie wou,

maar niemand wist of ze hem geloven konden.'

Alice zweeg. Haar lip trilde. 'Dat klopte geloof ik niet helemaal.'

'Sterker nog,' zei de rups, 'het klopte helemaal níét. Maar hoe groot zou je willen zijn?'

Best een aardige vondst, al betwijfel ik of hedendaagse kinderen het oorspronkelijk lied kennen. (Voor de liefhebbers: zie hier.) Curieus: de Kat van Ome Willem dook al eerder op in een vertaling - die van Robbert-Jan Henkes. Daar als de Cheshire Cat...

Er zijn meer fijne vondsten, zoals de treurpad - alleen wordt die wat onverhoeds op p. 118 ineens een schildpad en op p. 119 even onverhoeds weer treurpad. Ernstige fout van de eindredactie, lijkt me.

 

Plotseling leek de griffioen genoeg te hebben van dit vragenvuur. 'Genoeg over de lessen,' zei hij. En tegen zijn vriend de treurpad: 'Vertel haar nu maar eens over de spelletjes.'

 

Waarna het hoofdstuk over de kreeftendans volgt. Met daarin weer zo'n versje als geheel eigen variant op het origineel.

 

'Dit is de spin Sebastiaan.

Het is níét goed met hem gegaan.

Hij zei tot alle andere spinnen:

Ik wil niet meer fietsen, ik wil een step

Ik kan niet wachten tot ik die heb.

 

O, Sebastiaan, zeiden de andere spinnen.

Ik zou daar echt niet aan beginnen.

Een step is zo'n onhandig ding,

Voor je het weet, lig je d'r in.'

 

Alice stopte abrupt en riep: 'Weer helemaal verkeerd! Ding en in rijmen niet eens, en waar dan in?'

'Ja,' zei de griffioen voorzichtig, 'dit is wel een tikkie anders dan hoe ik het vroeger heb geleerd.'

'Ik ken het sowieso niet,' zei de treurpad, 'maar wat moet je ook met zo'n nonsensversje?'

 

Goede vraag, treurpad, en leuk gevonden door de verteller. 

 

Kortom (want we kunnen aan het citeren blijven en dat is niet de bedoeling maar wel een compliment), Tiny Fisscher heeft goed werk afgeleverd, de verwarring treurpad-schildpad op p. 118-119 ligt vermoedelijk niet aan haar maar doet helaas wel afbreuk aan het boek. (Maarten Haas is wel van haar, de enige zwakke vondst, wat mij betreft.) De toon van de verteller is niet helemaal die van Carroll, maar ja, die vond ze wellicht 'zo 1865' ... en het is nu eenmaal een verhaal geworden 'op basis van'. En voor een verhaal 'op basis van' soms toch tamelijk dicht bij het origineel

Waar bijvoorbeeld in het origineel de Griffioen dit zegt:

 

“Why, she,” said the Gryphon. “It’s all her fancy, that: they never executes nobody, you know. Come on!” 

 

Wordt dat bij Fisscher:

 

'Dat mens heeft nog nooit één kop laten rollen, ze roept maar wat. Oké, kom mee.'

 

Klinkt een beetje ruw - maar ondanks het verschil is dat misschien een interpretatie van het niet helemaal grammaticaal correcte 'they never executes nobody' van de Griffioen. En nu we daar toch zijn, hier is Tiny Fisschers versie van de bekende passage over de duur van een lesdag, met de moeilijk te vertalen woordspeling lesson / lessen. Eerst het origineel:

 

'And how many hours a day did you do lessons?' said Alice, in a hurry to change the subject.
'Ten hours the first day,' said the Mock Turtle: 'nine the next, and so on.'
'What a curious plan!' exclaimed Alice.
'That's the reason they're called lessons,' the Gryphon remarked: 'because they lessen from day to day.'
This was quite a new idea to Alice, and she thought it over a little before she made her next remark. 'Then the eleventh day must have been a holiday?'
'Of course it was,' said the Mock Turtle. 

'And how did you manage on the twelfth?' Alice went on eagerly.
'That's enough about lessons,' the Gryphon interrupted in a very decided tone: 'tell her something about the games now.' 

 

Zie ook het overzicht van vertaalvondsten in mijn recensie van de vertaling door Robbert-Jan Henkes. Fisscher, inclusief de betreurenswaardige verwarring schildpad-treurpad:

'En hoe lang duurde een lesdag?' wilde ze nog weten.

'De eerste dag tien uur, de tweede dag negen, de derde dag acht, enzovoorts,' antwoordde de schildpad.

'Wat vreemd,'zei Alice.

'Wat is daar vreemd aan?' zei de griffioen. 'Hoe meer je weet, hoe minder les je nodig hebt.'

Zo had Alice het nog nooit bekeken.

'Dus de elfde dag hadden jullie vrij?' vroeg ze. 'Wat deden jullie dan de dagen daarna?' 

Plotseling leek de griffioen genoeg te hebben van dit vragenvuur. 'Genoeg over de lessen,' zei hij. En tegen zijn vriend de treurpad: 'Vertel haar nu maar over de spelletjes.'

 

Jeska Verstegen heeft eveneens mooi werk geleverd. Haar Alice nag er zijn, met haar gestreepte maillot en geruitenblokte jurk, en de andere figuren zijn ook zeer te waarderen. De koningin lijkt een beetje op een dezer dagen bekende politica die ook maar wat roept. Kijk nog maar eens.

Zie ook de beknelde Alice in het huis van het konijn.

En de prachtige theetafel:

De treurpad heeft, zie boven, overigens een schaakbordpatroon op zijn schild, lijkend op het patroon van Alice's jurk en de achtergrond van de omslagillustratie. Mooi, maar curieus, net als de 'lapjes' van de Lapjeskat, want in Alice in Wonderland speelt het schaakspel geen rol - wel in Alice through the Looking-glass. Geen probleem, natuurlijk. Alleen die rups... die onverstoorbaarheid beeldt John Tenniel echt beter uit.

Ben wel benieuwd wat Tiny Fisscher van dat tweede verhaal zou maken. Misschien wacht Volt af hoe deze bewerking, pardon, verhaal 'op basis van', verkoopt, voordat ze die opdracht krijgt.

 

 

Fisscher, Tiny, & Jeska Verstegen. Alice tuimelt in Wonderland. Volt, 2026. ISBN 978 90 622 2584 2, 153 p.   

 

 

 

Overzicht Engelstalige edities Alice in Wonderland

In Nederland houdt het Lewis Carroll Genootschap zich al jaren bezig met Lewis Carroll en zijn werk. Wie er meer van wil weten, doet er goed aan om het 'online magazine' Phlizz te volgen. Begunstiger worden stelt het genootschap uiteraard ook op prijs.

 

In de laatste editie van Phlizz een nieuwtje. Niet alleen bestaat er een in 2015 verschenen driedelig volledig overzicht van vertalingen van Alice in Wonderland en Alice through the Looking Glass, maar sinds kort is er ook een overzicht van alle Engelstalige edities. Monnikenwerk verricht door Jon Lindseth en Lenny de Rooij.

Alice in a World of Wonderlands: The English Language Editions of the Four Alice Books Published Worldwide is als luxe-editie en komt (bij Barnes and Noble) als gewone editie in print en als e-boek te koop. Zie ook hier.

Alice transmedia

Net toen ik erover dacht om te beginnen aan de bespreking van de nieuwe vertaling van Alice's Adventures in Wonderland en Through the Looking-Glass and what Alice found there kwam nummer 2015-1 van Levende Talen Magazine voorbij, met een artikel van Manon Reiber-Kuijpers, docent aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, over 'Het trainen van digitaal lezen in de vreemde taal met Inanimate Alice'.
'Een voorbeeld van een project dat beoogt zowel de digitale geletterdheid als het digitaal lezen van jongeren te vergroten, waarmee de eerder genoemde didactische kloof in ieder geval verkleind zou kunnen worden, is Inanimate Alice.'

Die kloof laat ik maar even voor wat-ie is, want die maakt ze niet duidelijk (laat ze over aan Marianne Driessen, LTM 2013-8), en dat ze over jongeren schrijft, is begrijpelijk want ze is docent en zoals algemeen bekend hoeven de 'digitale geletterdheid en het digitaal lezen' van docenten niet geoefend te worden, dat kunnen ze toch al?
Mijn aandacht werd natuurlijk gewekt door Alice. Ik ben gaan kijken.



Eerst maar eens: wie maakte deze vijf verhalen en wanneer? 2014, de BradField Company uit New York, die zich (o.a.) aldus presenteert. Heerlijk, een geheimzinnige website die in eerste instantie weinig meedeelt, met geluid en beeld die me doen denken aan de muziek in de vier verhalen die ik zag. (Voor de meest recente, de vijfde, had ik een programma nodig dat ik niet heb en niet wil downloaden op mijn toch al volle oude laptop.)
Het geluid van een oude radio die op één kanaal nog net iets laat horen, geruis, storing, en geluid alsof je dat van heel ver door heel dikke muren hoort, alsof je ver weg bent van de wereld, heel alleen, ergens in of onder. Lijkt op de ervaring die ik in 1966 had toen ik een bad nam in Ozebi, de oude 'zwem- en badgelegenheid' aan de Biltstraat in Utrecht, waar ik als eerstejaarsstudent terecht was gekomen.



De vier verhalen hebben nu net gemeen dat hoofdpersoon en verteller Alice (die overigens helemaal niet inanimate overkomt) er op een bepaald moment helemaal alleen voor staat, of ze nu onder de sneeuw raakt (tweede verhaal), verstopt zit op het toilet en dan lange tijd niets meer  hoort in huis (derde verhaal) of hoog in een oud gebouw is beland terwijl de trap waarop ze naar boven klom is ingestort (vierde verhaal).




Haar enige troost is haar digitale spelertje Brad, waarop ze spelletjes doet en verzint en tekent. Ze moet steeds een weg uit haar benauwenis vinden - een trekje dat ze gemeen heeft met de Alice van Lewis Carroll, en beide Alice'en belanden ook op vreemde plekken.



Anders dan Carroll's Alice krimpt en zwelt de Alice van de BradField Company niet, ze groeit tamelijk normaal. In het eerste verhaal, in China, is ze acht. In verhaal 2, in Italië, is ze tien. Verhaal 3, Rusland: dertien. Verhaal 4, Engeland, veertien. Verhaal 5, Australië, zestien. Haar vader werkt bij een oliemaatschappij, haar moeder schildert: ze spelen in alle verhalen een rol. Dat werk van vader verklaart het reizen. Alice belandt in ieder verhaal dus niet alleen in ongebruikelijke situaties, ze is ook steeds in een vreemd land. Welk land, dat doet er voor de verhalen eigenlijk niet zoveel toe, al hebben de makers toch ieder verhaal wel een beetje lokale kleur gegeven,
De vijf verhalen verschillen in lengte: hoe ouder Alice wordt, hoe langer de verhalen. Aan het begin wordt keurig vermeld hoe lang het kijken minimaal duurt.



Ze zijn een mengsel van fantastisch grafisch werk, tekst, spel, muziek en ander geluid, een 'innovative, part-game, part-movie transliteracy education resource', zoals de Amerikaanse iSchoolGuide ze noemt. En het Europese Smartbook-TISP beschrijft ze zo: 'An excellent example of new approaches is that of Inanimate Alice, a transmedia storytelling platform that has been successful outside Europe, especially in Australia, Canada and the US. Set in a technology-augmented near-future, Inanimate Alice tells the story of a young girl who grows up to become a videogame designer at the biggest games company in the world. Inanimate Alice is written by the award-winning novelist Kate Pullinger and you can see Alice in action here.'
Die action vindt plaats in Mrs. Doolin's Classroom, en daar zien we foto's van leerlingen die bezig zijn met Inanimated Alice. Zo stelt ongetwijfeld Manon Reiber-Kuijpers het zich ook voor, en zo is het ook bedoeld door de makers. Want naast de vijf verhalen is er een vracht aan educatief materiaal ontwikkeld (klik op create of education).



Dat educatief materiaal gun ik ze graag, net als de activiteiten gericht op het vergroten van geletterdheid, maar waar het me om gaat en waarom ik er hier aandacht aan besteed is dat we met Inanimate Alice een mooi voorbeeld hebben van een nieuwe verteltraditie, althans een manier van vertellen gebaseerd op nieuwe technieken - en door de combinatie van beeld, muziek en tekst ook een voortzetting van oude tradities met nieuwe middelen.
Ik vind het alleen daarom al prachtig dat de hoofdpersoon Alice heet... net als die Alice uit 1865 die zich al afvroeg, meteen in de eerste zin van het eerste hoofdstuk, 'what is the use of a book without pictures or conversations?'

Die bespreking van de nieuwe uitgave (2014) met de vertaling door Sofia Engelsman (oorspr. 1999), die komt nog.

Maar hier alvast die eerste zin, en de vertaling ervan.

Alice was beginning to get very tired of sitting by her sister on the bank, and of having nothing to do: once or twice she had peeped into the book her sister was reading, but it had no pictures or conversations in it, 'and what is the use of a book,' thought Alice 'without pictures or conversations?'

Alice begon er genoeg van te krijgen om naast haar zusje aan de waterkant te zitten zonder iets te doen. Een paar keer had ze in het boek gekeken dat haar zus aan net lezen was, maar daar stonden geen plaatjes in en ook geen gesprekken. 'En wat heb je aan een boek,' dacht Alice, 'zonder plaatjes en zonder gesprekken?'

Nou, zullen we de volgende zinnen dan ook maar pakken?

So she was considering in her own mind (as well as she could, for the hot day made her feel very sleepy and stupid), whether the pleasure of making a daisy-chain would be worth the trouble of getting up and picking the daisies, when suddenly a White Rabbit with pink eyes ran close by her.

There was nothing so very remarkable in that; nor did Alice think it so very much out of the way to hear the Rabbit say to itself, 'Oh dear! Oh dear! I shall be late!' (when she thought it over afterwards, it occurred to her that she ought to have wondered at this, but at the time it all seemed quite natural); but when the Rabbit actually took a watch out of its waistcoat-pocket, and looked at it, and then hurried on, Alice started to her feet, for it flashed across her mind that she had never before seen a rabbit with either a waistcoat-pocket, or a watch to take out of it, and burning with curiosity, she ran across the field after it, and fortunately was just in time to see it pop down a large rabbit-hole under the hedge.
In another moment down went Alice after it, never once considering how in the world she was to get out again.

Net toen ze zich zat af te vragen (voor zover dat lukte, want het was zo heet dat ze er suf en slaperig van werd) of het maken van een madeliefjesketting leuk genoeg was om madeliefjes te gaan zoeken, kwam er plotseling een Wit Konijn met roze ogen langsrennen.
Op zich was dat niet zo heel bijzonder. En Alice vond het zelfs niet zo heel gek toen ze het Konijn hoorde mompelen: 'Ojee, ojee, ik kom veel te laat.' (Achteraf begreep ze dat dit haar had moeten verbazen, maar op dat moment leek het heel gewoon.) Toen het Konijn echter een horloge uit zijn vestzakje haalde, erop keek en zich snel verder haastte, sprong Alice overeind. Opeens drong het tot haar door dat ze nog nooit een konijn had gezien met een vestzakje, laat staan met een horloge. Nieuwsgierig rende ze door de wei achter het dier aan, net op tijd om het te zien verdwijnen in een groot konijnenhol onder een heg.
Voor ze het wist was Alice hem achterna gegaan, zonder zich af te vragen hoe ze er ooit weer uit moest komen.

Wordt vervolgd.

Tien boeken die Anna veranderden

Tegen het jaareinde komen de lijstjes weer. Ik reken erop dat Richard Thiel ze voor wat betreft de kinderboeken allemaal bijhoudt op zijn Kjoek, maar niettemin was ik geboeid door het lijstje waarmee Anna van Praag haar reeks stukjes voor Leesplein afsloot.
Ten eerste lijkt het erop alsof ze louter jeugdliteratuur leest - of er was geen enkel boek voor volwassenen dat haar 'leven veranderde'.
Ten tweede had ze Alice in Wonderland gelezen (ze vermeldt niet of dat het origineel of een vertaling was) en merkt daarover op:

'Ik weet dat het mode is om dit boek stom te vinden en ik snap ook nog wel waarom. Maar de kracht van de beelden, de sfeer! De symbolen zijn zo oer, ik kom er zelf altijd weer op uit. En nooit kan ik fatsoenlijk gearmd lopen met iemand die net iets kleiner is dan ik (mijn dochter bijvoorbeeld) zonder te denken aan de kin van de hertogin die in je schouder priemt.'

Is het mode om dat boek stom te vinden? Geen idee. Ik denk eerder dat steeds minder mensen dat werk kennen, maar ik kan dat niet staven. Heel goed mogelijk dat men allereerst denkt aan een Disney-versie, net als bij Winnie-the-Pooh.
Maar ik deel haar voorliefde en ben dus blij dat ze het noemt, al vind ik dat de 'kracht' vooral schuilt in de woorden. Het zijn natuurlijk wel de woorden die de beelden en sfeer oproepen, dus misschien bedoelen we hetzelfde.
Alice en de Cheshire Cat, mijn favoriete citaat:

'Would you tell me, please, which way I ought to go from here?'
'That depends a good deal on where you want to get to,' said the Cat.
'I don't much care where -- -' said Alice.
'Then it doesn't matter which way you go,' said the Cat.
' -- so long as I get somewhere,' Alice added as an explanation.
'Oh, you're sure to do that,' said the Cat, 'if you only walk long enough.'






Overigens heeft Anna het over 'tien boeken die haar leven veranderden'. Maar in hoeverre ze haar als auteur veranderden, dat vermeldt ze niet. Jammer.

Alice in Wonderland

Al heel lang een lievelingsverhaal, Alice in Wonderland. (Zie ook mijn artikel 'Achter de spiegel' onder artikelen.)
Dus spijt het me dat ik 'Het huis van Alice' in Trunhout, cultureel centrum De Warande, in 2008 heb gemist. Vanessa Verstappen, begreep ik uit De Leeswelp 2011-5, veranderde het verhaal in een 'herenhuis', met elk hoofdstuk een eigen kamer.

Dit was dus ongetwijfeld de Mad Hatter's Teaparty. Op Vanessa's blog nog enkele andere foto's.
' In het project ‘Het huis van Alice’, dat ik voor CC De Warande maakte (2008), is elk hoofdstuk uit het verhaal een kamer in een herenhuis. Ik heb een ruimte gecreëerd waardoor je door het boek kunt wandelen. Bladzijden zijn deuren. Ik wilde een fysieke en psychische confrontatie met deze andere wereld tot stand laten komen.  '
Dat had ik graag willen zien.

Nu heeft dit verhaal natuurlijk velen tot bewerking geïnspireerd. Dit jaar nog bracht de meidengroep K3 een werkelijk vreselijke musical, zie Youtube. In 2010 kwam regisseur Tim Burton met een film, met Mia Wasikowska als hoofdpersoon, en het Noord Nederlands Toneel met een theaterstuk.
T.z.t. maak ik een overzicht, neem ik me voor.
Maar voor ik het vergeet nog even deze 'trivia' van de Nederlandse wikisite:

- 'Off with his head, man!! Off with his head!!' 'komt ook voor in de song Parananoid android van Radiohead'. Maar dat zei de koningin niet, ze zei: 'Off with their heads!'.
- 'Op het album Love and Theft van Bob Dylan staat het nummer Tweedle Dee & Tweedle Dum, ook geïnspireerd door het boek'.
Hij stopte er trouwens terloops nog een verwijzinkje in:
' Well, they’re going to the country, they’re gonna retire
They’re taking a street car named Desire ' Meer een grapje, speelt verder geen rol.