Onbegrijpelijke teksten

Op de achterkant van mijn wetenschapsscheurkalender (25 letters) kom ik zo nu en dan heerlijke teksten tegen.

Ze zijn niet helemaal onbegrijpelijk, zoals een tekst in een volstrekt vreemde taal zou zijn, bijvoorbeeld:

Mọi người sinh ra tự do và bình đẳng về phẩm cách và quyền lợi, có lý trí và lương tri, và phải đối xử với nhau trong tình bác ái.

(Artikel 1 Rechten van de Mens in het Vietnamees.) Of een tekst in een mij onbekend schriftsysteem, zoals:

ყველა ადამიანი იბადება თავისუფალი და თანასწორი თავისი ღირსებითა და უფლებებით. მათ მინიჭებული აქვთ გონება და სინდისი და ერთმანეთის მიმართ უნდა იქცეოდნენ ძმობის სულისკვეთებით.

(Idem, in het Georgisch.)

Maar neem deze tekst:

Het majoranadeeltje is een belangrijke kandidaat voor de qubit waarmee toekomstige quantumcomputers gaan rekenen. Een qubit is een bit die niet, net als de versie in de klassieke computer, alleen '0' of '1' kan zijn, maar ook '0' én '1' tegelijk. 
Het majoranadeeltje van Leo Kouwenhoven heeft de lading van een half elektron ('-1/2 e') of
van een half positron ('1/2 e'), de positief geladen tegenhanger van het elektron. 
Bij een ladingsmeting zal de elektrische lading van twee majoranadeeltjes - een zogeheten majoranapaar - daardoor 'o' of 'e' zijn. Die eigenschap laat zich vervolgens vertalen naar de '0' en '1' van digitale informatie.

Majoranadeeltje?
Kijkje in Wikipedia levert niet direct een verklaring:

Een Majorana-deeltje of Majorana-fermion is een type fermion dat zijn eigen anti-deeltje is. Het andere type fermion heet Dirac-fermion, dat verschilt van zijn anti-deeltje. Tot dusver zijn alle fermionen in het standaardmodel van de deeltjesfysica Dirac-fermionen, behalve eventueel de neutrino's, maar deze zijn ook geen Majorana-fermionen. Er zijn wel verschillende bosonen die hun eigen anti-deeltje zijn, zoals het Z-boson en het foton. In de supersymmetrische theorie is het neutralino zijn eigen anti-deeltje.

De term wordt ook wel gebruikt wanneer men het heeft over quasideeltjes. Dat wil zeggen dat vele deeltjes zich collectief zodanig gedragen dat zij de eigenschappen van een enkel deeltje bezitten.

Fermion? Boson? Fantastisch! Er zit beweging in de tekst, maar ik zie niets voor me.

Nog zo'n prachttekst:

Waar thermoplasten bij verwarming vloeibaar worden, zodat ze met technieken zoals spuit-
gieten allerlei vormen kunnen krijgen maar wel mechanisch zwak zijn, ontberen de stevige
thermoharders die verwerkbaarheid, zodat ze meteen bij de productie de juiste vorm moeten
krijgen. Vitrimeren bestaan eveneens als thermoharders uit moleculaire covalente netwerken, maar kunnen zich bij hoge temperatuur als een stroperige vloeistof gedragen. De omestering van carbonzuren in het materiaal draagt daaraan bij.
Vitrimeren bieden goede mogelijkheden voor hergebruik en reparatie en vitrimere bouwstenen laten zich door een soort van lassen aan elkaar bevestigen.

Dat ik zulke teksten niet helemaal kan volgen ligt natuurlijk aan ontbrekende technische kennis. Wat me boeit is dat de teksten niet helemaal onbegrijpelijk zijn, maar half.
Ik begin - en raak op een wondermooi dwaalspoor met visioenen van vitrimere fermionen die omesteren met quasideeltjes. Soort virtuele werkelijkheid.

Het licht gaat uit

... en nu lijkt het wel definitief, zie ook mijn vorig bericht, vooral als u geen licht opgaat.
Hoewel, Hanneke Koene schrijft in haar redactioneel
' Tot en met juni zullen er onderwerpen aan het blad worden toegevoegd. Op het moment dat ik dit schrijf, kan ik nog niet precies alle onderwerpen benoemen, omdat de opnames nog gemaakt moeten worden. '

Dus ze blijft ons nog even verrassen met bijdragen over jeugdliteratuur. Zoals deze keer een flink deel Annie M.G. Schmidtlezing door Els Beerten, doorschoten met stukjes interview óver die lezing, die vooral ging over het schrijverschap en leraarschap van Els Beerten, begrijp ik nu. (Ik heb de lezing niet bijgewoond.)
Overigens wordt die lezing naar ik aanneem want zoals gewoonlijk ook afgedrukt in het tijdschrift-in-boekvorm Literatuur zonder leeftijd.
Dat wordt uitgegeven door de Nederlandse sectie van de International Board on Books for Young people (IBBY). Die sectie heeft zowel een website als een Facebook-pagina. Het meest recente bericht op die pagina dateert van 19 februari en kondigt een aflevering van Literatuur zonder leeftijd die inmiddels verschenen is (binnenkort bespreking in dit blog). De website is iets meer bij de tijd, op dit moment, maar wekt toch eveneens de indruk dat de sectie tijd of energie ontbeert om aan communicatie te werken. Jammer, want die sectie is nog steeds actief en nog altijd verdient jeugdliteratuur meer aandacht dan ze nu krijgt,

Jammer dus dat Licht op lezen stopt.

Het laatste licht op lezen

Het kwam al langs op dit blog: Hanneke Koene stopt met haar Licht op lezen. De 'laatste Licht op Lezen' wordt ons in stukjes en beetjes opgediend. 'De laatste Licht op Lezen wordt een volle', schrijft ze. Het idee van 'afleveringen' of 'edities' (dus ook de laatste editie) is afkomstig van gedrukte periodieken. Wij lezen niet de laatste maar hooguit de laatste bijdragen aan het Licht - en is dat de moeite waard?
Zeker, al was het alleen maar wegens het eerste deel van haar interview met Els Beerten, die op 20 mei de Annie M.G. Schmidtlezing houdt. (Ik zal er helaas niet bij zijn.)
Tot de aanvulling horen ook een interview met Maurice de Greef over laaggeletterdheid en het verslag van een poëzieworkshop op een basisschool door Tim Gladdines, onder de titel 'Poëzie werkt'. Met een link naar 'een interview met Tim Gladdines' die me wel naar een vorig nummer van Licht op lezen bracht, maar niet naar een interview.

Het tweede deel van haar interview met Els Beerten volgt na die lezing. We lezen en beluisteren dus nog steeds niet de allerlaatste bijdragen aan Licht op lezen.

Het licht gaat uit

Een bericht in de e-postbus: Licht op lezen lente 2015.
In het redactioneel windt Hanneke Koene er geen doekjes om: dit wordt de laatste aflevering, het Licht gaat uit.

' Het was een experiment om een digitaal tijdschrift te bedenken dat absoluut niet op papier zou kunnen. Rust was belangrijk en verdieping en een zekere blijvende waarde. Het digitale gaf immers mogelijkheden om te actualiseren, mocht dat nodig zijn.

Schrijvers de mogelijkheid geven zich te presenteren, boeken oppakken, lezen en beschrijven op een manier die ook kijkt naar de mogelijkheden en de redenen om ze aan kinderen en jongeren aan te bieden, zoeken naar het belang van lezen.

Licht op Lezen wilde een kompas zijn voor leerkrachten en ouders die het belangrijk vinden dat kinderen lezen. Licht op lezen wilde een podium zijn voor auteurs die de moeite waard zijn en die op andere podia niet of niet voldoende aan bod komen.Licht op Lezen wilde toegankelijk blijven, niet alleen voor ingewijden of literair deskundigen. Licht op Lezen wilde een kijkje in de keuken van het boekenvak gunnen en andere mogelijkheden met boeken aanreiken.

Maar Licht op Lezen was ook een middel om De Boekenwurm te redden. De hoop was er om via een spotgoedkoop abonnement zoveel abonnees te verwerven dat het mogelijk was een tweede geldstroom op gang te brengen voor de boekhandel. In plaats van koffie en gehaktballen wilden wij onze kennis en ervaring verkopen. Het blad zou niet alleen voor De Boekenwurm werken, maar alle boekhandels dienen via de Boekenwurmonline, de enige boekenwebwinkel die belangstellenden de mogelijkheid gaf om een boek bij hun eigen boekwinkel te kopen.  '

Als een verrassing komt het niet. De laatste keer dat ik Hanneke sprak, op 27 januari in Maastricht, was ze druk bezig met de inrichting van de winkel, op de nieuwe locatie, op een steenworp afstand van de oude. En ze stelde droogweg vast dat ze eigenlijk bijna geen privéleven meer had. Winkel, tijdschrift en gemeenteraadslidmaatschap slokten onbehoorlijk veel tijd op.
Het aantal abonnees op Licht op lezen was ook teruggelopen, veel eerste abonnees verlengden hun lidmaatschap niet, hadden er, om Hanneke's al eerder geciteerde woorden te herhalen, 'die lullige twaalf euro' niet voor over. Ze dacht het dit jaar nog te proberen, maar als het dan niet zou lukken...
Met de haar kenmerkende voortvarendheid (en impulsiviteit) heeft ze de knoop nu al doorgehakt.
En als ze moet kiezen, zo blijkt, dan ligt haar hart bij de winkel. (En, neem ik aan, bij het politieke werk.) Ik kan me er van alles bij voorstellen.
Ze schrijft er in haar rubriek Hanneke's dit over:
'Mijn besluit is niet abrupt, maar ook niet heel traag genomen. Zoals gewoonlijk is het een proces in je hoofd, een opeenstapeling van factoren en een paar doorslaggevende momenten. Voor ik vertrek zal ik het hier uitgebreid beschrijven.'

Wat betreft periodieken over jeugdliteratuur blijven nu alleen Literatuur zonder leeftijd en Lezen over, al is dat laatste formeel geen tijdschrift over jeugdliteratuur (zie ook hier). Geen van tweeën heeft een digitale afdeling. De nieuwtjes worden overgelaten aan Leesplein.nl (dat ook korte interviews publiceert) en Jeugdliteratuur.org, beide gratis (want gesubsidieerd). Plus Leesfeest.nl, Kjoek en nog wat websites.
Ook Lezen is trouwens gratis - al staat niet vast dat het gratis blijft, begreep ik onlangs. Het heeft geen digitale afdeling, maar het tijdschrift is wel als pdf te downloaden.
Literatuur zonder leeftijd heeft academische pretenties en status, en wordt uitgegeven door IBBY Nederland. Met de titel wordt bedoeld dat jeugdliteratuur ook voor volwassen lezers te genieten kan zijn. Intussen is de inhoud doorgaans vooral gericht op onderzoekers: door ons voor ons.
IBBY Nederland is de Nederlandse sectie van de International Board on Books for Young people (IBBY). Literatuur zonder leeftijd zou eerder een blad kunnen zijn van de Nederlandstalige afdeling van de IRSCL (International Research Society for Children's Literature). Het heeft ook nauwe banden met de masteropleiding jeugdliteratuur van de Tilburgse universiteit.

Het eerste deel van de laatste aflevering van Licht op lezen bevat o.a. interviews met auteur Ronald Giphart (die alleen maar wil schrijven over 'vriendelijke mensen'), MS-patiënte en lezer Anke van Gend, en hoogleraar Maurice de Greef (over laaggeletterdheid). Kinderboekambassadeur Jacques Vriens levert zijn laatste bijdrage - hij is dit voorjaar opgevolgd door Jan Paul Schutten.
Allemaal films, opgenomen met Hanneke's tablet.
'Eerste deel van de laatste aflevering', ja, want ook deze 'editie' komt in stukjes en beetjes tot ons.

De kracht van Licht op lezen zat 'm in het ongebreidelde enthousiasme waarmee de enige redacteur (Hanneke) er op uit trok, auteurs interviewde over hun werk, dat ze uiteraard goed gelezen had, leerkrachten interviewde over hun inspanningen om boeken onder de aandacht te brengen, en zo meer. Het spettert, zit vol leven en liefde voor boeken. Het was alleen daarom al de moeite waard om te steunen. Voor die 'lullige twaalf euro' per jaar kreeg je een vracht informatie en ideeën.

De zwakte was precies dat eenpersoonswerk. Ze vergat een goed functionerende meerkoppige redactie te vormen, die haar veel werk uit handen kon nemen en lijnen voor de toekomst kon uitzetten. Ze vergat het promotietraject - je krijgt niet zomaar lezers en je houdt ze ook niet vanzelf vast.
Haar motief was de winkel te redden - niet het meest ideale uitgangspunt om een periodiek op te starten. Dat blijkt ook uit de wat ongelukkige titelwisseling: eerst Boekenwurmblad, daarna Licht op lezen.
Ze benutte ook niet optimaal een van de belangrijkste mogelijkheden van internet, namelijk om onmiddellijk te publiceren. Het idee van 'afleveringen' of 'edities' is afkomstig van gedrukte periodieken, een 'digitaal tijdschrift' laat in dat opzicht kansen liggen.

Het kriebelde wel. Er zat en zit potentie in Licht op lezen. Met haar redactionele uitgangspunten was weinig mis. Ik citeer ze nog eens:
'Schrijvers de mogelijkheid geven zich te presenteren, boeken oppakken, lezen en beschrijven op een manier die ook kijkt naar de mogelijkheden en de redenen om ze aan kinderen en jongeren aan te bieden, zoeken naar het belang van lezen.
Licht op Lezen wilde een kompas zijn voor leerkrachten en ouders die het belangrijk vinden dat kinderen lezen.
Licht op lezen wilde een podium zijn voor auteurs die de moeite waard zijn en die op andere podia niet of niet voldoende aan bod komen.
Licht op Lezen wilde toegankelijk blijven, niet alleen voor ingewijden of literair deskundigen. 
Licht op Lezen wilde een kijkje in de keuken van het boekenvak gunnen en andere mogelijkheden met boeken aanreiken.'
En ik vul aan: Licht op lezen had een portaal kunnen worden dat de weg wees, ook naar andere websites over kinderboeken.

Hanneke Koene stopt even impulsief als ze begon. Zelf vindt ze het, geloof ik, niet zo impulsief, maar kenmerkend is dat zal in de verleden tijd over Licht op lezen schrijft, terwijl je op de website van De Boekenwurm nog een abonnement kan nemen.

Wie pakken de draad op?

Licht op lezen winter 2014

... verscheen deels al eind 2014, maar de laatste aanvulling kwam in januari 2015 en nu is de aflevering dus compleet.
Ter herinnering, Licht op lezen is de nieuwe naam van Boekenwurmblad, ik schreef er op 17 september al over.




Zo'n overstap valt niet mee. De link van deze aflevering leidt nog steeds naar een URL met boekenwurmblad erin. De kennismakingswebsite is echter wel degelijk www.lichtoplezen.nl. 



En via die site kun je je dus abonneren. Voor, om met hoofdredactrice Hanneke Koene te spreken, '12 lullige euro's' krijg je vier behoorlijk gevulde afleveringen. Na betaling krijg je toegang middels een mailtje. Die berichten moet je dus goed bewaren, al zijn voorgaande afleveringen ook eenvoudig te openen in het menu van de meest recente aflevering.

Nog steeds is Licht op lezen grotendeels eenvrouwswerk. Er zijn bijdragen van anderen, zoals Jacques Vriens en schrijver dezes, maar Hanneke is toch de motor. En dat valt haar soms zwaar, is te lezen in het voorwoord bij die laatste aanvulling:
'In 2015 wil Licht op Lezen blijven bestaan. Maar het is geen site die achter het bureau gemaakt wordt. Licht op Lezen reist, bezoekt, spreekt en filmt. Dat is duur en tijdrovend. Alleen al een keer parkeren in Utrecht kostte evenveel als twee abonnementen, om maar iets te noemen. Het bureauwerk: monteren, schrijven, opmaken, redigeren volgt daarna pas. Een hobby is leuk, maar gekkenwerk moet het niet worden. Licht op Lezen wordt daarom niet gratis.
Maar een beetje tegemoetkomen willen we natuurlijk wel. Daarom komt nu steeds een nummer van een jaar eerder vrij. Je kunt dus met een jaar achterstand Licht op Lezen bekijken en volgen. Dat is deze keer december 2013, toen Licht op Lezen nog het Boekenwurmblad heette en de digitale winkel nog gekoppeld was.
Daar zijn we mee gestopt. Boekenwurmonline was te arbeidsintensief en eigenlijk maakte niemand er gebruik van. Klanten niet en collega’s evenmin. De winkel slaapt nu op de achtergrond en wie weet, komt er ooit een moment dat boekhandelaren van hun eilandje stappen en het idee omarmen. Dan is ze zo weer wakker te kussen.'

Die 'lullige euro's' waren toen al gepasseerd. Dus nog een citaat:
'De Leeswelp verdwijnt, omdat de financiën om het te laten voortbestaan ontoereikend zijn. En dat is erg, want blijkbaar is het te weinig mensen iets waard dat er een dergelijk medium bestaat. Praatjes vullen geen gaatjes. 
En dat geldt ook voor Licht op Lezen. Als iedereen die het belang van een breed platform voor jeugdliteratuur en lezen onderschrijft een abonnement zou nemen, was het zeer goed mogelijk om in elk geval dit digitale medium te laten bestaan. Maar zelfs die 12 lullige euro’s, is voor veel mensen al een onoverkomelijke barrière. Laat staan de 35 euro die je per jaar voor De Leeswelp kwijt was.'

In de winteraflevering van 2014 is o.a. te vinden:
- een interview met Corien Oranje (films)
- een interview met Rebecca van Schelven en fondsredacteur Anke Werker, Zwijsen (films)
- een interview met Marc Janssen, de illustrator van Kodo (film), met link naar fragment - en daaraan voeg ik hier mijn eigen bespreking toe
- een korte online lezing van kinderboekambassadeur Jacques Vriens over lezen op de pabo, met een vraag:
'Misschien heb je een idee over zijn opvolging. Welke auteur denk je aan? Paul van Loon? Manon Sikkel? Edward van de Vendel? Ted van Lieshout? Iemand anders?'
- een bijdrage over de Kwartiermakers (zie ook hier)
- een verslag van het symposium Verder met lezen op de pabo d.d. 26-9-2014 (zie aankondiging)
- een interview met Eric van Os (films)
- een bijdrage over de Voorleesdagen en
- een aankondiging van een interview met verzamelaar Jos van de Wouw ('In januari vertelt hij verder.'). 
En dat alles dus, om Hanneke nu eens te parafraseren, voor een 'lullige drie euro'.

Het ongebreideld enthousiasme van de hoofdredactrice en vrijwel enige redacteur/journaliste laat onverlet dat er wat kritische kanttekeningen zijn te plaatsen. Het blijft duidelijk eenpersoonswerk, hier en daar werk-in-uitvoering, met wat rommeligheden, verschillende geluidsniveaus, slechte presentatie van geïnterviewden (wie ís Rebecca van Schelven?), wegvallen bijdragen c.q. onoverzichtelijkheid (waar is het interview met Helma van Lierop gebleven?).
Maar ze dóet het, de geestdrift spat van het scherm en het bevat genoeg informatie. Licht op lezen verdient beslist een kans. Neem een abonnement.

Boekenwurmblad wordt Licht op lezen

Er kwam gisteren een aankondiging in mijn e-postbus: de herfsteditie van Licht op lezen. En Licht op lezen, zo stond erin, is de nieuwe naam van Boekenwurmblad.

Dit nummer is een nummer vol vooraankondigingen.  Zoals Hanneke Koene schrijft in haar redactioneel: 

'Licht op Lezen heeft een iets andere opzet dan voorheen het Boekenwurmblad. U ziet hetzelfde als u altijd gewend was, maar wanneer u op sommige artikelen klikt, zult u merken dat ze er nog niet allemaal staan. U vindt dan een voorartikel dat alvast aankondigt wat er gaat komen. Tijdens het komend kwartaal krijgt u dan nog twee of drie keer bericht van ons en zult u merken dat er weer meer artikelen bereikbaar zijn. Eind november is dit nummer dan helemaal vol en heeft u net als u gewend bent een volledig blad.

We hebben voor deze opzet gekozen, omdat wij geregeld het commentaar kregen dat het ‘erg veel’ was en dat ‘men vergat dat men het had’. Op deze manier kunnen wij u een paar keer aan uw blad herinneren zonder dat u nodeloos mailtjes ontvangt. Er is immers telkens echt iets nieuws te lezen. 

Wij hopen ook dat de afzonderlijke artikelen daardoor iets meer aandacht krijgen, omdat ze niet ondergesneeuwd raken in de hoeveelheid informatie die u in een keer te verwerken krijgt.

Promotioneel heeft het ook voordelen, omdat we nu een paar keer per kwartaal aandacht kunnen vragen in tegenstelling tot één keer per drie maanden, zoals tot nu toe het geval was.'

En waarom die andere naam:

'We hadden meerdere redenen om een andere naam te zoeken, maar de belangrijkste was toch dat het Boekenwurmblad door de gelieerde naam vaak als een soort nieuwsbrief van Kinderboekwinkel de Boekenwurm werd gezien. Dat is niet de opzet.

Licht op Lezen geeft beter weer wat het is: een digitaal magazine gericht op lezen, bedoeld voor iedereen die kinderen aan het lezen wil brengen en houden of die gewoon van kinderboeken houdt. Het is een blad dat in eerste instantie gericht is op volwassenen: opvoeders, professionals in het boekenvak, en belangstellenden. We beogen niet om reclame te maken voor bepaalde boeken, maar nemen de lezers mee en wijzen op boeken die op ons pad komen.'

Exact hetzelfde publiek dat Leesgoed vroeger voor ogen had. Aangezien dat tijdschrift door een onverschillige directie om zeep is geholpen, zal het niemand verwonderen dat ik als oud-hoofdredacteur van Leesgoed dit digitale initiatief van harte steun.

Deze laatste aflevering is iets magerder dan de voorgaande afleveringen, zie mijn besprekingen van nummer 4, 3, 2 en 1. Dat komt niet alleen door het aantal vooraankondigingen, maar door het ontbreken van de vaste voorleessessie van Tim Gladdines en de Tip van Meester Louis en iets minder items. 

Niet getreurd, dat wordt zeer waarschijnlijk ingehaald. Zoals vaker krijg je bij dit digitaal periodiek sterk het idee: 'werk in uitvoering'. Dat heeft zijn charmes.

En er is nog genoeg zonder vooraankondiging: aandacht voor WO I door interviews met Paul ver der Steen (Schampschot) en Hans Kuyper (Achter de draad); Floortje Zwigtman leest voor uit het nog te verschijnen Vlam, eerste deel van een nieuwe trilogie; een interview met Lizzy van Pelt en een niet bij naam genoemd persoon (daar heb je zo'n rafeltje van 'werk in uitvoering') van natuurcentrum De Lieteberg over Pier de mier; een interview met Manon Sikkel; en onder 'Actueel' o.a. een interview met pabo-docente Christine Custers in verband met de studiedag voor pabo-docenten op 26 september in Utrecht. (Schokkendste uitspraak: 'je moet accepteren dat iedereen een bovengrens heeft.' Het gaat over aanstaande leerkrachten! Jet Bussemaker, zet 'm op: meer masters onder de meesters en juffen.) 

Neem vooral een abonnement: kost € 12,- per jaar. Jammer genoeg staat in deze nieuwe aflevering onder 'Service' niet 'neem een abonnement', dus hoop ik dat dit nog werkt.