Zwaar onderontwikkelde mannetjes

Het is een fraaie verzuchting in een interview door NRC-redacteur Anne Dohmen met Joke van Leeuwen, naar aanleiding van haar recent verschenen, autobiografische boek Plooi u in tweeën:

 

Er zijn ook veel te veel empathisch zwaar onderontwikkelde mannetjes aan de macht.

 

Ja, en dat is helaas van alle tijden. Met een behoorlijk ontwikkeld empathisch vermogen is het kennelijk lastig koeioneren. 

Ook een mooie uitspraak, een die alle auteurs zich zouden moeten herinneren:

Ik schrijf natuurlijk geen boeken als pamfletten.

Gelukkig maar, anders waren ze waarschijnlijk mislukt.

 

 

Het interview verscheen in NRC 14 februari 2026. Foto ontleend aan de biografie op de website.

Waar ben je?

Het was goed... Altijd samen, samen gelukkig.

 

Maar... 

Maar waar ben je nu? Ik kan je nergens vinden.

Ik voel me raar en alleen

 

Die regels tonen na twee dubbelpagina's mooi uitgebeeld geluk dat er iets droevigs gebeurt in Woeste dagen vol, prentenboek van Floor Paul & Anna Boterman. Of, het is maar hoe je het ziet, dat er iets droevigs is gebeurd.

Over dat droevige vertelt een meisje. Een naamloos meisje, maar op de achterkant, in de flaptekst, krijgt ze een naam, Meis. Die flaptekst geeft te veel weg, inclusief een waarde-oordeel, en is kennelijk niet bedoeld voor de jonge lezer maar richt zich tot de volwassen voorlezer.

Er is iets droevigs gebeurd, ja, maar dat wordt niet met details verteld. Meis' grote zus is er niet meer. Ze rouwt. 

Maar ze verschijnt wel in een mooie dagdroom. Dat is troost en daarover gaat het verhaal.

 

 

 

Het is een mooi staaltje samenwerking, dit prentenboek. De sobere tekst van Floor Paul kan zeker niet zonder de prenten, de prachtige prenten van Anna Boterman net niet zonder tekst. 

 

Paul, Floor, en Anna Boterman. Woeste dagen vol. Ploegsma, 2026. ISBN 978 90 216 8703 2, 36 p.

 

 

 

Liedjes voor kinderen

Er moet meer gezongen worden, ook op school. Waarom? Daarom. Het is kunst, het kan mooi zijn, ook zelfs helend en troostend en het schijnt ook nog mee te helpen de ontwikkeling van allerlei cognitieve vaardigheden te ondersteunen, zoals tellen, rekenen en taal, en met een vaardige zangjuf of -meester is het ook nog leuk. Dit zou iets uitgebreider kunnen, zeker... Zie voor mijn part, als je in het onderwijs werkt, De wereld in kinderboeken.

 

Nee, niet per se het Wilhelmus, of zeker niet alleen. Al was het maar omdat het Wilhelmus een tamelijk onbegrijpelijke tekst heeft en vijftien coupletten lang is. Het kan geen kwaad om het eens te hebben over wat eigenlijk Nederlands is, want de gevaarlijke neiging bestaat om dat te associëren met melkboerenhondenhaar, bleke huid en blauwe ogen, Zwarte Piet en stroopwafels, maar het Wilhelmus is helaas daarvoor niet een vanzelfsprekend uitgangspunt. Nederlands als taal wordt bovendien ook buiten Nederland gesproken en is veel ouder dan het Koninklijk der Nederlanden (1815-heden).

 

Het best voor jonge kinderen zijn korte liedjes, met een sterk ritme en enige vorm van klankrijm. (Hoeft geen eindrijm te zijn.) Daar kan bij bewogen worden. De tekst kan op zich lekker onbegrijpelijk zijn, zoiets als ozewiezewoze wallakristalla bijvoorbeeld.

Voor oudere kinderen doet het er iets meer toe waar het over gaat, maar blijft staan dat ritme belangrijk is, naast melodie: het moet immers duidelijk zijn waarom er gezongen wordt en niet voorgedragen of voorgelezen. Liederen zijn poëzie maar niet alle poëzie is zingbaar.

 

Erik van Os en Elle van Lieshout maken mooie liedjes voor zeer en iets minder jonge kinderen en hebben die soms gebundeld in een boek, zoals Schatje en Scheetje en laatst nog Blote Billie.

Inge Besaris & Chris Oelmeijer (Theater Snater) kunnen het ook. Onlangs verscheen De Schreeuw van de Meeuw en ander gesnater, een prentenboek met twaalf liedjes 'die we door de jaren heen voor verschillende projecten (Theater Snater, Wijs! en Mannen van Hee) gemaakt hebben'. 

 

Hun teksten zijn niet heel verfijnd poëtisch maar wel leuk en lekker zingbaar:

 

Ik schreeuw, ik roof en ik pik

De schrik van Terschelling en omtrek ben ik

Een meeuw met karakter, een meeuw uit één stuk

en als ik op je kop schijt

dan brengt dat geluk

 

Uit het lied 'De meeuw'. Of, als nu toch de naam Terschelling valt:

 

Ik ben al eens naar Spanje,

Italië en Frankrijk op vakantie geweest

Maar altijd kreeg ik heimwee na een dag of drie

en dat was niet bepaald een feest

Maar op Terschelling is er nooit een vuiltje aan de lucht

totdat we weer thuis zijn, want dan wil ik terug!

 

Ik wil nooit meer weg

ook al is het windkracht negen

Nooit meer weg van Terschelling

Ik wil nooit meer weg

ook al zeikt het van de regen

Nooit meer weg van Terschelling.

 

Dat laatste couplet dan vier keer herhaald! 

 

Iets horen? Dat kan op de website van Theater Snater. Het oordeel daarover laat ik aan de luisteraar.

 

Besaris, Inge, & Chris Oelmeijer. De schreeuw van de meeuw en ander gesnater. Met tekeningen van Donna Kroese. Lemniscaat, 2025. ISBN 978 90 477 1713 3, 26 p.    

 

Rondje Billie

Dit grappige prentenboek bevat de tekst van slechts één liedje, een soort stapelliedje, van het al zo lang zingende duo Erik van Os en Elle van Lieshout. Dat wordt hier niet geciteerd, op de eerste en de laatste regel na.

Blote Billie rent een rondje

in zijn blije, blote kontje.

... allemaal achter Billie aan!

 

Het deed me denken aan het bekende cirkelliedje

 

Jantje had een hobbelpaard

zonder kop en zonder staart

daarmee reed hij de kamer rond

zomaar in zijn blote

 

Nog altijd goed voor blije kleuters. Een soortgelijk bijna gegarandeerd succes valt te halen met het prentenboek Blotte Billie. Niet in het minst door de vrolijke, cartooneske tekeningen van Myriam Berenschot.

 

 

Os, Erik van, en Elle van Lieshout. Blote Billie. Illustraties van Myriam Berenschot. Gottmer, 2025. ISBN 978 90 257 8142 2, 26 p.