... of van de week, je weet maar nooit.
Door de heksenjacht op AI-schrijvers komt er iets aan het licht dat al veel langer in de literaire wereld aan de hand is. Het probleem is niet dat niemand meer zelf wil schrijven, maar dat niemand meer goed kan lezen.
Charlotte Remarque, in De Groene Amsterdammer 3-11-2026, in een opstel met de titel 'Kunnen critici nog lezen?'.
Je zou geneigd zijn om in eerste instantie instemmend te knikken. Al steekt wellicht de impliciete aanname dat zij wél goed kan lezen. Maar het is aantrekkelijk om het met haar eens te zijn. Wij kunnen immers óók goed lezen, niet waar?
En toch.
Wat is er aan de hand? Waarom kunnen we niet goed zien of iets goed of slecht is, en moeten we eerst weten dat de schrijver moreel slecht is (want AI-gebruiker) voordat we ons kritisch durven uit te laten over de kwaliteit van zijn werk?
Nou, Charlotte, deels komt dat doordat niet objectief vaststaat wat goed of slecht is. Daarvoor zijn criteria en die kunnen per lezer verschillen.
Natuurlijk, sommige criteria hanteert vrijwel iedereen. Een verhaal, bijvoorbeeld, moet enige samenhang hebben, je wil het kunnen begrijpen en kunnen uitleggen waarom je door blijft lezen tot het einde - of minstens tot twee derde en dan kunnen uitleggen waarom je stopt. Je wil niet gestoord worden door rare woorden of uitdrukkingen en als je neiging tot gapen krijgt kan dat ook een motief voor afkeuring zijn. (Tenzij je leest om in slaap te vallen.)
Maar verder kunnen criteria verschillen naargelang leeservaring, levensgeschiedenis en smaak.
Charlotte Remarque schrijft:
Dat je schrijven zou willen uitbesteden aan een computer, omdat je denkt dat je er geld of aanzien mee kunt vergaren, is tot op zekere hoogte te begrijpen. Dat er zelfs in de letteren steeds minder mensen zijn die een lelijke zin van een mooie kunnen onderscheiden is onvergeeflijk.
Dat roept vragen op. Waarom 'tot op zekere hoogte'? En wie kan ze niet vergeven?
Ik zou graag een juryberaadslaging willen bijwonen over de mooiste zin van het jaar.
(Beeld Pepijn Zurberg.)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten