Eén foefje

Fossielen: meestal interessant, soms spectaculair. Als je een boek maakt voor lezers van 8+ (van 8 tot 80 jaar en ouder), wat moet er dan minstens in staan?

 

Allereerst natuurlijk wat fossielen zijn, hoe men ze ontdekt heeft, hoe men ontdekt heeft dat het om resten van levende wezens gaat en hoe men de ouderdom vaststelt.

Daarbij hoort een geloofwaardig, goed onderbouwd betoog over de ouderdom van de aarde: hoe is die berekend. En een tijdsschaal die toont dat er heel lang helemaal geen leven op aarde was. (In veel geologische tijdsschalen wordt die periode verkleind weergegeven.) 

 

Als je zo ver bent, wordt het tijd voor afbeeldingen van fossielen en dan is het ook wel aardig om te schilderen hoe die beesten en planten er wellicht hebben uitgezien. Nadruk op wellicht. Liefst ook hier even uitleggen hoe men tot zo'n beeld is gekomen.

 

Toon tenslotte de tien bekendste fossielen, van ammoniet en varen tot Tyrannosaurus Rex. Maak heel duidelijk hoe groot ze in werkelijkheid zijn.

 

Voldoet Fossielenschatkist van Amy Atwater en Natalia Cardozo hieraan?

 

Niet helemaal, helaas.

 

Het foefje van dit boek is dat diverse afbeeldingen van fossielen in reliëf zijn afgedrukt, zodat je ze kan voelen. Zoals deze trilobiet op p. 5, waarmee het boek na een algemene, erg beknopte uitleg over fossielen opent.

 

Leuk gevonden, maar helaas zijn ze niet op ware schaal. Dat is uiteraard niet mogelijk.

Om bij die trilobiet te blijven, het beest wordt beschreven en de vindplaats van het fossiel wordt vermeld, evenals de ouderdom en daar gaat het meteen mis, ook al na de 'miljoenen jaren geleden' van p. 2.

Want wat betekent '505 ma', en was de Cambrische Explosie een echte explosie en hetzelfde als het Cambrium of toch niet, en wanneer was dan het Paleozoïcum?

Het wordt ons niet uitgelegd.

Op de laatste twee pagina's, eigenlijk de laatste bladzijde en het schutblad, staat een soort overzicht van tijdperken, een 'tijdschaal om de geschiedenis van de aarde in eonen, era's, periodes en tijdvakken' in te delen, echter zonder vermelding van tijd. Hoezo 'Fossielen door de tijd' en tijdschaal? Wel meldt de auteur dat de aarde 4,6 miljard jaar oud zou zijn, helaas zonder uitleg hoe men die berekening heeft gemaakt.

Na die trilobiet volgen negen fossielen, die op vergelijkbare wijze worden gepresenteerd. De eennalaatste is australopithecus afarensis ofwel de eerste mensachtige, ofwel Lucy (Plioceen, ruim 3 miljoen jaar geleden), de laatste is smilodon ofwel de sabeltandkat, die in Zuid-Amerika leefde en tienduizend jaar geleden uitstierf. Ruim na Lucy dus, toch is er in het landschap geen mensachtige afgebeeld, terwijl die er in die contreien toch al waren. Of dat landschap er echt zo bij lag wordt niet uitgelegd.

Er zit zo'n 500 miljoen jaar tussen het eerst en het laatst afgebeelde fossiel, tussen trilobiet en sabeltandkat. Dat is ongeveer een achtste van de totale leeftijd van de aarde. 

Wat er in de voorgaande tijd, zeven-achtste deel van de geschiedenis van de aarde, gebeurde: geen woord.
 
Kortom: leuk, dat foefje van die 'aanraakbare' fossielen, maar verder niet zo'n heel goed boek.

 

 

Atwater, Amy, en Natalia Cardozo. Fossielenschatkist. Vertaling: Steven Blaas. Lemniscaat, 2026. ISBN 978 90 477 1749 2, 24 p. Oorspr.a; The Fossil Keeper's Treasure. Magic Cat Publishing, 2025.