Verouderde boeken

Zomaar een citaatje uit NRC 30-3-2026, uit een artikel over iemand die kinderen helpt met leren lezen en een schoolbibliotheek beheert. Ze (natuurlijk, een ze...)

 

heeft zes scholen voor speciaal onderwijs in Rotterdam onder haar hoede. Ze helpt onder meer om hun bibliotheek actueel en gevarieerd te houden. Wijzend naar een aantal lege planken: „Vorig jaar hebben we een heleboel boeken weggedaan die verouderd waren.” Nu helpt ze de collectie weer aan te vullen. 

 

En dat is prima hoor. Maar een echt goed verteld verhaal raakt nooit verouderd. Hooguit wordt het door veranderde spellingsregels en veranderd vocabulaire lastiger om te lezen. Maar lastig om te lezen is niet hetzelfde als verouderd.

Het toont hoeveel verhalen (het gaat vrijwel altijd over verhalen, romans, haast nooit over dichtbundels) er dusdanig middelmatig (doorsnee, voorspelbaar) zijn dat ze kennelijk worden ervaren als 'verouderd'. Sommige non-fictie kan uiteraard ook verouderd raken, althans, achterhaald. Hoewel Oom Jan leert zijn neefje schaken, van grootmeester Max Euwe, verschenen in 1936, nog altijd verkrijgbaar is. En leesbaar. Als je maar wil leren schaken.

 

Het artikel (niet het citaat) toont ook hoe lastig het is om boeken te kiezen voor kinderen van 8+ die hulp nodig hebben om te leren lezen.

Nog een citaat:

 

Wat lastig is: veel boeken voor beginnende lezers zijn gericht op kinderen van zes jaar. Maar stel je voor dat je acht of negen bent, dan vind je daar niks aan. Het is heel fijn dat de bibliotheek ons kan ondersteunen bij het zoeken van boeken die wel aansluiten bij hun belevingswereld.

 

En warempel, dat helpt. Niet iedereen heeft het doorzettingsvermogen om Nederlands te leren lezen met hulp van boeken die voor een heel andere leeftijd zijn geschreven. Hossein Farahani ofwel Kader Abdolah, ja, die leerde het op zijn vijfendertigste door kinderboeken van Annie M.G. Schmidt te lezen. Hij heeft haar ervoor gehuldigd. Maar niet iedere achtjarige is dat vermogen gegeven.

 

Overigens kunnen boeken natuurlijk slijten. Ook een vorm van 'veroudering'. Een goede beheerder van een schoolbibliotheek vervangt kapotgelezen boeken door nieuwere versies van dezelfde titel. Zodat er, pakweg, nog steeds titels als De brief voor de koning (1962) en Met de poppen gooien (1975) te vinden zijn. Die zijn niet verouderd. Want een echt goed verteld verhaal raakt nooit verouderd. Dat is vaak een kwestie van stijl.