Nog eens: alles wat je weet is fout

Wat klopt er niet aan de kop 'Alles wat je weet over vogels is fout'?

Dat hij niet te bewijzen is. Dat de bewering extreem onwaarschijnlijk is. En hij is heel erg ontmoedigend. Een goede leraar begint geen enkele les met deze rare uitspraak.

Hoe weet je alles wat je weet? Hoe weet je alles wat een ander weet? Wie zou er niet uiterst somber worden van het idee dat echt álles wat je denkt te weten niet klopt. En als je denkt te weten dat niets klopt, klopt dat dus ook niet. De zogenoemde Kretenzische paradox, ofwel die van Epimenides. Alle Nederlanders liegen, zegt de Nederlander. Wat is dan waar? Dat je het nooit bij het rechte eind hebt, is ook nog eens heel onwaarschijnlijk.

 

Tot zover grotendeels een herhaling van de eerste alinea's van de bespreking van Alles wat je weet over het menselijk lichaam is FOUT in 2025.

 

Er belandde dus nóg zo'n boek op de redactietafel: Alles wat je weet over vogels is FOUT. Dat laatste woord dan nog in een dubbellijns kader. 

Deze keer is het echt van Dr. Nick Crumpton. De kleurige illustraties zijn van Gavin Scott en daar is niets mis mee, al zijn ze ook niet heel bijzonder. Met de geboden wetenswaardigheden is ook niets mis en de introductie is ook wel grappig, al doet het gebruik van hoofdletters (overal in dit boek) denken aan de berichten van een geschifte president.

 

Als je naar buiten gaat, is het eerste dier dat je tegenkomt waarschijnlijk een VOGEL. Overal kruipen insecten rond, in een boom in de buurt ligt vast een pluizig zoogdier te slapen en als je aan zee bent, bevindt zich daar een complete vissenwereld. Maar ook al is er overal leven om je heen, je ziet vrijwel zeker als eerste een vogel: zittend op een tak, huppend over de rand van een tuinhek of hoog in de lucht boven je hoofd. Vliegende vogels met veren: ze zijn er overal!

 

Jaja, vliegende vogels met veren... En we rekenen onze medemensen, die we natuurlijk het allereerst tegenkomen, even niet tot de dieren. Geen groot stilist, deze schrijver. Jammer. Je kan denken dat zo'n non-fictie-boek geen poëzie, geen woordkunstwerk is, maar het is wel een boek dat zou moeten verleiden tot lezen over vogels, dat is af te leiden uit de wat joviale stijl.

De gimmick om dan iets te presenteren op deze manier...

 

Vergeet dus die valse meeuwen, de eenden die je broodpakken en de vieze duiven. Dit boek laat je zien dat vogels briljant en adembenemend zijn, en dat alles wat je over vogels denkt te weten ... FOUT is!

 

... is didactisch gezien de slechtst denkbare manier om iets te vertellen, waar dan ook over.

 

Volgen dertig uitspraken die '' zijn, waarna wordt verteld wat dan wel. Had het bij dat laatste gehouden en die dertig uitspraken vervangen door wel kloppende en even pakkende uitspraken. Hoeft helemaal niet saai te zijn. Sommige uitspraken zijn trouwens oordelen, zoals 'Kuikens zijn schattig'. Daarvan kun je niet zeggen dat die fout is, want dat is een kwestie van smaak. 

 

Net als een hoofdstuktitel als 'Vogelzang is prachtig'. Natuurlijk zijn we niet zo uniek in onze smaak als we denken en er zijn weinig mensen die een koekoeksjong schattig vinden, maar er zijn genoeg mensen die kuikens sowieso niet 'schattig' vinden en zich ook aan vogelzang weinig gelegen laten liggen. Het zijn geen feiten, dat is het.

Ook uitspraken als 'Alle vogels zijn geweldige huisdieren' en 'Vliegen is makkelijk' zijn tamelijk onbenullig, want wie zou dat ooit hebben beweerd, en dat 'Alle vogels eten zaden' niet waar is weet iedereen en vooral potentiële lezertjes die wel eens zwaluwen hebben bekeken.

 

Nou ja, enfin, zoals gemeld zijn de weetjes verder wel zinnig, zij het erg hapsnap en over vogels uit alle werelddelen. In praktisch opzicht heb je er niets aan. Er zitten een register en een woordenlijst in. 

En de uitspraak 'Nu weten we alles' ', ja, het is wel te waarderen dat daaronder staat: 'Nou... echt niet!'.

 

Maar er zijn betere vogelboeken, ook voor kinderen, zie ook hier.

Er zijn meer van die 'Alles wat je weet'...-boeken verschenen, namelijk over 'kriebelbeestjes', 'dinosaurussen' en 'haaien'. Er mag gevreesd worden dat bovengenoemde bezwaren ook deze boeken gelden. Niet meer aanvragen...

 

 

Crumpton, Dr. Nick, en Gavin Scott. Alles wat je weet over vogels is FOUT! Lemniscaat, 2026. ISBN 978 90 477 1690 7, 64 p. Oorspr.: Everything You Know About Birds is Wrong, 2026.